Αρχείο ετικέτας cretan tradition

To Ριζίτικo Τραγούδι του Δασκαλογιάννη

Το ριζίτικο του Δασκαλογιάννη

Ο Μπέης απο τη Βλαχιά κι ο Μπέης απο τη Μάνη
Κρυφοκουβέντες είχασι με τον Δασκαλογιάννη
Όπου τανε ξεχωριστός σε πλούτη κι αξιοσύνη
Με την καρδιά ντου ήθελε την Κρήτη Ρωμιοσύνη…

Αυτή είναι η αρχή του έπους του Δασκαλογιάννη ο οποίος υπήρξε πρωτεργάτης της επανάστασης του 1770 στην Κρήτη και τον οποίο έγδαραν ζωντανό οι Τούρκοι στο Ηράκλειο. Το ποίημα αυτό συνέθεσε το 1786 ο αγράμματος τυροκόμος από το Μουρί Σφακίων, μπάρμπα Μπατζελιός (Παντελής) που το υπαγόρευσε στον Αναγνώστη του παπά Σήφη Σκορδύλη. Εάν δεν υπήρχε το τραγούδι τούτο και το σχετικό κεφάλαιο της ιστορίας του Παπαδοπετράκη που το συνέγραψε συγκεντρώνοντας εκατό χρόνια αργότερα διάσπαρτα στοιχεία από την παράδοση, πιθανόν η επανάσταση του Δασκαλογιάννη να είχε λησμονηθεί εντελώς.

Ο Δασκαλογιάννης ονομαζόταν Ιωάννης Βλάχος και γεννήθηκε στην Ανώπολη Σφακίων. Πιθανολογείται ότι γεννήθηκε ή το 1722 ή το 1730.  Έμεινε περισσότερο γνωστός στην ιστορία με το προσωνύμιο «Δασκαλογιάννης» (και πολύ λιγότερο σαν «Δασκαλάκης»), λόγω του ότι επειδή ήταν πολύ μορφωμένος, τον αποκαλούσαν «δάσκαλο» (Ο Δάσκαλος, ο Γιάννης). Με το όνομα επίσης τούτο αναφέρεται και σε τουρκικό έγγραφο του 1750: «Bente Daskalo Vani Vazici Kasteli Mezbur=Ο δούλος Δάσκαλος Γιάννης, γραμματικός του Καστελίου».

Ο Δασκαλογιάννης υπήρξε ένας από τους πλέον εγγράμματους, μορφωμένους και πολυταξιδεμένους Σφακιανούς. Ο πατέρας του ήταν ένας πλούσιος καραβοκύρης που τον μόρφωσε στο εξωτερικό, πιθανότατα στην Ιταλία όπου σπούδαζαν τότε κι άλλοι Κρητικοί, αφού μιλούσε την ιταλική γλώσσα. Είχε στην κατοχή του τέσσερα τρικάταρτα καράβια κι ο ίδιος ταξίδευε με αυτά στα λιμάνια της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας. Είχε, μαζί με τ’ αδέρφια του, ναυτικά «πρακτορεία» στα κυριότερα λιμάνια και σε πολλά ελεύθερα ελληνικά νησιά, όπως στα Κύθηρα. Λόγω του τρόπου ζωής του, του δινόταν και η ευκαιρία να μελετά τον τρόπο ζωής των ελεύθερων ανθρώπων και να τον συγκρίνει με τα βασανιστήρια και την τυραννία επί των συμπατριωτών του. Ήταν τέτοια η κατάσταση των υπόδουλων Χριστιανών, που έβλεπε ότι αν συνεχιστεί θα εξαφανιστεί και το παραμικρό ίχνος Χριστιανισμού και Ελληνισμού στο νησί. Κάτω από τέτοιες σκέψεις δεν άργησε να βρεθεί στις συσκέψεις των Ελλήνων του εξωτερικού που γινόταν στην Τριέστη υπό την υποκίνηση του Ορλόφ για επαναστατικό κίνημα στην σκλαβωμένη Ελλάδα. Αποδέχεται αμέσως την πρόταση για επανάσταση δίνοντας βάση στα μεγάλα λόγια και τις κούφιες υποσχέσεις περί ρωσικής βοήθειας και συμπαράστασης…. (διαβάστε περισσότερα εδώΙωάννης Βλάχος (Δασκαλογιάννης) (1730-1771) – Ο πρωτομάρτυρας της Επανάστασης στην Κρήτη)
(Ο όρος »ριζίτικα» προέρχεται από τις ρίζες των Λευκών Ορέων της Κρήτης. Υπάρχουν όμως και άλλες απόψεις που λένε πως τα τραγούδια ονομάστηκαν ριζίτικα από την αρχαία Ριζηνία (Μέσκλα) και επίσης πως όπως υπάρχουν τα ανατολίτικα, τα μωραΐτικα, είναι και αυτά που προέρχονται από τις ρίζες των προγόνων μας.
Τα τραγούδια αυτά έχουν μακρά παράδοση και καλύπτουν πολλούς τομείς της έκφρασης του λαού, όπως τα τραγούδια της τάβλας (τραπεζιού), της στράτας, λέγονται σε γάμους, γιορτές, βαπτίσεις όπως και σε γλέντια. Το θέμα τους είναι ηρωϊκό, επαναστατικό κατά των κατακτητών, ιστορικά, αφηγηματικά, της ξενιτειάς, θρησκευτικά, αλληγορικά, της αγάπης κ.α. Η μουσική είναι σοβαρή με στοιχεία πόνου. Όποιος τα ακούει για πρώτη φορά, σκέφτεται αμέσως τους Κρητικούς αγώνες. Τα Ριζίτικα τραγούδια δεν χορεύονται. Τραγουδιούνται σε 32 μελωδίες, ή ομαδικά-χορωδιακά, ή αρχικά άδεται ένα ημιστίχιο από έναν καλλίφωνο τραγουδιστή και έπειτα αυτό επαναλαμβάνεται χορωδιακά από την παρέα.)

πηγές:
Ιωάννης Βλάχος (Δασκαλογιάννης) (1730-1771) – Ο πρωτομάρτυρας της Επανάστασης στην Κρήτη

If you liked this article please like and share! Αν σας άρεσε το άρθρο κάντε like και share!

Advertisements

Traditional Creta hand embroidery/Παραδοσιακά σχέδια για κέντημα από την Κρήτη

These fabulus hand embroidered patterns are of Creta origin and they are derived from the vast nature of Creta island and from Cretan Tradition. They are kept in greek and foreign Folk Art Museums and we can admire and copy them as well!

Τα σχέδια για κέντημα τα οποία συναντούμε στα κρητικα ενδύματα είναι εμπνευσμένα απο την κρητική φύση και την κρητική παράδοση. Σε αυτό το post μπορούμε να θαυμάσουμε μερικά που φυλάσσονται στα ελληνικά και ξένα Λαογραφικά Μουσεία.

A fragment from a C 18 skirt border from Creta with some motifs derived from Italian renaissance art and others from Byzantine art. Mostly embroidered in feather stitch. The color of this embroidery is particularly rich in nuance source http://www.sarajo.com/
traditional Creta  Embroidered Apron
Hand Embroidery from Creta source: thetextileblog.blogspot.com
Benaki Collection, 17th century hand embroidery from Creta
Hand Embroidered Bordure from Creta 18th century

 Hand embroidered Skirt Bordure from Creta

Πρoστατευμένο: BOOKS OF THE 19TH CENTURY TRAVEL LITTERATURE ON CRETE ISLAND/ ΒΙΒΛΙΑ ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΤΟΥ 19ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

Αυτό το περιεχόμενο είναι προστατευμένο με κωδικό. Για να το δείτε εισάγετε τον κωδικό σας παρακάτω:

ΠΟΛΕΜΙΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ/ARMY DANCES FROM ANTIQUITY TO THE GREEK FOLK TRADITION

Οι πολεμικοί χοροί ήταν ένα σημαντικό κομμάτι του αρχαιοελληνικού πολιτισμού. Οι πολεμικοί χοροί φαίνεται να έχουν μυθική καταγωγή, από τους Κουρήτες, τους ακόλουθους του Δία και αναφέρονται στον Όμηρο να γίνονται κατά την πολιορκία της Τροίας. Παρόλες τις μυθικές αναφορές , ο παλαιότερος αναφερόμενος πολεμικός χορός φαίνεται να ήταν ο Πυρρίχιος, από τον «πυρρίχιο πόδα», που ήταν το μουσικό μέτρο του χορού αυτού, που εισήχθη στη Σπάρτη τον 7ο π.Χ. αιώνα. Ο Πυρρίχιος χορευόταν από τον Εύξεινο Πόντο μέχρι την Κύπρο και την Κρήτη, ενώ οι Σπαρτιάτες τον θεωρούσαν ένα είδος πολεμικής προπόνησης και τον μάθαιναν από μικρά παιδιά. . Ο Ξενοφώντας κάνει λόγο και για μια άλλη, πιο «ελαφριά» εκδοχή του Πυρρίχιου, την «πύρριχη» που χορεύεται στα συμπόσια από μία ομάδα χορευτών (ανδρών και γυναικών) σε κύκλο. Παραλλαγές του Πυρρίχιου που χορεύονταν σε διάφορες περιοχές είχαν διαφορετικές ονομασίες: στην Κύπρο υπήρχε ο «πρόλις», στην Μακεδονία ο «τελεσίας», στην Κρήτη ο «ορδίτης ή επικρήδιος» στη Θράκη ο «κλαβρισμός». Αναπαραστάσεις τους στα αττικά αγγεία μπορούμε να δούμε στο παρακάτω ενδιαφέρον άρθρο

The war dance was an important aspect of the ancient Greek civilization. Martial dances seem to have mythical origin of the Curetes, the followers of Zeus and they mentioned in Homer to be danced during the siege of Troy. Despite the mythical references, the oldest referring of war dance seems to be the pyrrhic, named by the «pyrrhic foot», which was the musical meter of this dance, and was introduced in Sparta in the 7th century B.C. The pyrrhic was danced from the Black Sea to Cyprus and Crete, while the Spartans considered it a kind of martial training, and was learned by young children. Xenophon mentions another, more «light» version of pyrrhic, the «pyrrixi» , which was danced at banquets by a group of dancers (men and women) in a circle. Variations of Pyrrich which were danced in different greek regions had different names: in Cyprus the ndanse was named «prolis», in Macedonia  «telesias», in Crete «orditis or epikridios», in Thrace » klavrismos». Their representations in Attic vases can be seen in the following interesting article

Les représentations de danse armée dans la céramique attique

Σήμερα οι πολεμικοί χοροί έχουν διασωθεί στην ποντιακή παράδοση με τον πυρρίχιο ή σέρρα (από τον ποταμό Σέρρα της Τραπεζούντας)

Today martial dances have survived in the Pontic tradition with pyrrhic or Serra dance (named by the river Serra near Trabzon)

και στην Κρήτη με τον Πεντοζάλη

and in Crete with the pentozali dance

Πηγές

ένωση Ποντίων Ωραιοκάστρου και φίλων

wikipedia

kritikiparadosi.gr

Μη διστάσετε να αφήσετε ένα σχόλιο κάτω από την ανάρτηση… Πείτε μας αν σας άρεσε η ανάρτηση, ρωτήστε ο,τι θέλετε και ας κάνουμε μια συζήτηση γύρω από το θέμα…

Don’t hesitate to leave a comment under the post… Tell us if you liked it, ask questions and let’s discuss on the topic!