Αρχείο ετικέτας παραδοσιακός χορός

ΜΠΕΛΑ ΟΛΥΜΠΙΑ: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΟ ΓΝΩΣΤΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΚΑΙ ΧΟΡΟ

Bρήκαμε εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και αναδημοσιεύουμε σήμερα την πρωτότυπη έρευνα του Χρήστου Κ. Κόϊου σχετικά με την ιστορία του γνωστού τραγουδιού «Μπέλα Ολυμπία» που είναι και ιστορία της οικογένειάς του!

«Στη Γρίβα της Μακεδονίας, στους πρόποδες του Πάικου, γεννήθηκε το τραγούδι αυτό από την ιστορία της Ολυμπίας Κόϊου, κόρη του μεγαλοκτηνοτρόφου Χρήστου Kόϊου και της Πετρούλας γεννήθηκε το 1896 και ήταν η μεγαλύτερη κόρη της 6μελής οικογένειας και αδερφή των Διονύση (1900), Μαρίας (1903) και Κύρου (1910).

Η Ολυμπία ήταν μια πανέμορφη κάτασπρη κοπέλα, ψηλή και ξανθιά, εξ΄ ού και το μετέπειτα προσωνύμιο της «Μπέλα» που σημαίνει  όμορφη και στα «Εντόπια».Τα πανέμορφα χαρακτηριστικά , η κορμοστασιά και η ομορφιά της γρήγορα την έκαναν ξακουστή στην γύρω περιοχή και έγιναν η αιτία, να δημιουργήσει μεγάλη φήμη

Όταν ήταν πλέον σε ηλικία γάμου, άρχισαν και τα προξενιά. Πλούσιοι γαμπροί συνέρρεαν στη Γρίβα, από παντού. Σε καθημερινή βάση στο πατρικό της σπίτι, πριν την πλατεία του χωριού, κατακλύζονταν από υποψήφιους γαμπρούς, μουσικά όργανα και καντάδες..

Η Ολυμπία όμως, παρά τα πάμπολλα ταξίματα και προικιά ήδη αγαπούσε τον Πούλκα Ιωάννη, μετέπειτα άντρα της, Γραμματέα και Πρόεδρο του χωριού, και απέκτησαν 4 παιδιά. Τον Θεόδωρο, την  Αθηνά, την  Φιλίτσα και τον  Χρήστο.

Ολυμπία Κόιου (Μπέλα Λυμπίω) το 1913 με τον σύζυγο της Πούλκα Ιωάννη φορώντας την μοναδική παραδοσιακή ενδυμασία της Γρίβας «άλα Τούρκα» πηγη

Το τραγούδι εξιστορεί την προσπάθεια των επίδοξων γαμπρών, μαζί με τις προσφορές προικός και επίδειξη του πλούτου τους, να πείσουν την Ολυμπία και τους γονείς της, με τα ταξιματά τους, να τους επιλέξει.

Η μπέλα Ολυμπία απεβίωσε σε ηλικία 90 ετών (1986) και ενταφιάστηκε στο κοιμητήριο του Ι.Ν. Αγίου Αθανασίου Γρίβας.

Τα λόγια του τραγουδιού παρατίθενται αμέσως παρακάτω:

Τα όργανα βαρούνε μπέλλα Λυμπιώ
τα όργανα βαρούνε μπέλλα Λυμπιώ,
γλυκιά μου μάνα Γουμεντσιώτες πάνε
Γουμεντσιώτες πάνε απ΄ τ’ς γκρέντες να κοιτάνε.

Παν τα Παληκάρια μπέλλα Λυμπιώ
παν τα Παληκάρια μπέλλα Λυμπιω
Γλυκιά μου μάνα να πάρουν την Λυμπίω
να πάνε την Λυμπίω στην εκκλησιά

Έμπρος πάει η μπέλλα, μπέλλα Λυμπιώ
έμπρος πάει κι ο Ντίνος, ο Ντίνος ο ρουσσός
ωχ αμάν αμάν, ο Ντίνος ο ρουσσός
ωχ αμάν αμάν, του Ατζιμιτσιώφ.

Έμπρος πάει η μπέλλα, η μπέλλα Λυμπιώ
άπο πίσω πάει, Ντίνος Ατζιμιτζιώφ
τον ακολουθεί ο Θάνος ο Μπούλεβ
ο Θάνος ο Μπούλεβ την ακολουθεί

Πιό πίσω από τον Ντίνο, μπέλα Λυμπιώ
πιό πίσω κι απ΄ τον Θάνο, μπέλα Λυμπιώ
είναι και ο Γιάννης, ο Γραμματικός
ωχ αμάν αμάν ο Γιάννης ο Πούλκας

Ο Ντίνος έχεις σπίτι, σπίτι με αυλή,
ο Ντίνος έχεις σπίτι, σπίτι με αυλή,
εχεί μεγάλο σπίτι, τεράστιο κονάκι,
οικόπεδο μεγάλο κι άλλο θε να φτιάσει

Ο Γιάννης σπίτι δεν έχει, μπέλλα Λυμπιώ
ο Γιάννης σπίτι δεν έχει, που θα μείνετε
πως θα παντρευτείτε τι σπιτικό θα κάνετε
με άδειο τρουβά πως θα ζήσετε

Χορός : Γυναικείος
Τύπος : Συρτός σε ελεύθερη κίνηση
Ρυθμός : Δίσημος

Αναδημοσίευση απο την πηγή:

Πρότυπη έρευνα Χρήστος Κόιος εφημερίδα της Γρίβας

 

Advertisements

ΠΟΛΕΜΙΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ/ARMY DANCES FROM ANTIQUITY TO THE GREEK FOLK TRADITION

Οι πολεμικοί χοροί ήταν ένα σημαντικό κομμάτι του αρχαιοελληνικού πολιτισμού. Οι πολεμικοί χοροί φαίνεται να έχουν μυθική καταγωγή, από τους Κουρήτες, τους ακόλουθους του Δία και αναφέρονται στον Όμηρο να γίνονται κατά την πολιορκία της Τροίας. Παρόλες τις μυθικές αναφορές , ο παλαιότερος αναφερόμενος πολεμικός χορός φαίνεται να ήταν ο Πυρρίχιος, από τον «πυρρίχιο πόδα», που ήταν το μουσικό μέτρο του χορού αυτού, που εισήχθη στη Σπάρτη τον 7ο π.Χ. αιώνα. Ο Πυρρίχιος χορευόταν από τον Εύξεινο Πόντο μέχρι την Κύπρο και την Κρήτη, ενώ οι Σπαρτιάτες τον θεωρούσαν ένα είδος πολεμικής προπόνησης και τον μάθαιναν από μικρά παιδιά. . Ο Ξενοφώντας κάνει λόγο και για μια άλλη, πιο «ελαφριά» εκδοχή του Πυρρίχιου, την «πύρριχη» που χορεύεται στα συμπόσια από μία ομάδα χορευτών (ανδρών και γυναικών) σε κύκλο. Παραλλαγές του Πυρρίχιου που χορεύονταν σε διάφορες περιοχές είχαν διαφορετικές ονομασίες: στην Κύπρο υπήρχε ο «πρόλις», στην Μακεδονία ο «τελεσίας», στην Κρήτη ο «ορδίτης ή επικρήδιος» στη Θράκη ο «κλαβρισμός». Αναπαραστάσεις τους στα αττικά αγγεία μπορούμε να δούμε στο παρακάτω ενδιαφέρον άρθρο

The war dance was an important aspect of the ancient Greek civilization. Martial dances seem to have mythical origin of the Curetes, the followers of Zeus and they mentioned in Homer to be danced during the siege of Troy. Despite the mythical references, the oldest referring of war dance seems to be the pyrrhic, named by the «pyrrhic foot», which was the musical meter of this dance, and was introduced in Sparta in the 7th century B.C. The pyrrhic was danced from the Black Sea to Cyprus and Crete, while the Spartans considered it a kind of martial training, and was learned by young children. Xenophon mentions another, more «light» version of pyrrhic, the «pyrrixi» , which was danced at banquets by a group of dancers (men and women) in a circle. Variations of Pyrrich which were danced in different greek regions had different names: in Cyprus the ndanse was named «prolis», in Macedonia  «telesias», in Crete «orditis or epikridios», in Thrace » klavrismos». Their representations in Attic vases can be seen in the following interesting article

Les représentations de danse armée dans la céramique attique

Σήμερα οι πολεμικοί χοροί έχουν διασωθεί στην ποντιακή παράδοση με τον πυρρίχιο ή σέρρα (από τον ποταμό Σέρρα της Τραπεζούντας)

Today martial dances have survived in the Pontic tradition with pyrrhic or Serra dance (named by the river Serra near Trabzon)

και στην Κρήτη με τον Πεντοζάλη

and in Crete with the pentozali dance

Πηγές

ένωση Ποντίων Ωραιοκάστρου και φίλων

wikipedia

kritikiparadosi.gr

Μη διστάσετε να αφήσετε ένα σχόλιο κάτω από την ανάρτηση… Πείτε μας αν σας άρεσε η ανάρτηση, ρωτήστε ο,τι θέλετε και ας κάνουμε μια συζήτηση γύρω από το θέμα…

Don’t hesitate to leave a comment under the post… Tell us if you liked it, ask questions and let’s discuss on the topic!