Αρχείο ετικέτας παραδοσιακός χορός

Το σπερβέρι

Πολύχρωμο κεντητό σπερβέρι με φυτικά θέματα, ανθοδοχεία και παγώνια, ένα από τα λίγα σωζόμενα πλήρη δείγματα του είδους. Ρόδος, 17ος-18ος αι. Ύψος 4 μ., περίμετρος της κάτω παρυφής 10 μ. Δωρεά Eλένης Σταθάτου (ΓΕ 7650) πηγη

Το σπερβέρι είναι ένας χορός της Ρόδου και των Δωδεκανήσων που είναι πολύ γνωστός στους χορευτές των παραδοσιακών συγκροτημάτων. Λίγοι όμως ξέρουν οτι συνδέεται με την προετοιμασία της νυφικής παστάδας…

2011er5850_jpg_l
Σπάραγμα απο σπερβέρι της Κω απο το V&A Museum πηγη

Όπως μας γράφει ο Α. Βρόντης, «Το σπερβέρι είναι ένα είδος κουνουπιέρας από φαντό πανί με κεντήματα ωραία στο εμπρός μέρος όπου είναι το άνοιγμα και προπάντων στις πόρτες. Η τελετή του στολίσματος του σπερβεριού γίνεται με περισσοτέραν διάθεση στην Ασκληπιό. Σαν ποκρεμάσουν το σπερβέρι πάει απ’ έξω που το κρεβάτι, πάνω στον πάγκο, ένας γέρος και μια γρηά και σκεπασμένοι τάχα μ’ ένα ψιλό σεντόνι κάμνουν αναπαράσταση των όσων μέλλουν να εξελιχθούν στο νυφικό κρεβάτι. Ο κανακιστής στην Κρεμαστή την ώρα που κρεμούν το σπερβέρι τραγουδά: «Εστολίστην το σπερβέρι, λάμπει σαν το περιστέρι…». Στο τέλος κάθε στροφής για να ξεκουραστεί ο κανακιστής φωνάζει: «Κάνετε Μοναχικό, νά ‘ρτη στον νου μου τι να πω». Κι οι νέοι χορεύουν τον Μοναχικό, ένα είδος χορού που έχει τις κινήσεις της Σούστας αλλά τον χορεύουν ένας ένας.» πηγη

Τμήμα από σπερβέρι με πολύχρωμα πουλιά, γλάστρες, λιοντάρια και δικέφαλους αετούς να πλαισιώνουν το κεντρικό άνοιγμα, και κατακόρυφες σειρές από γλάστρες, πλαισιωμένες από φυλλοειδή θέματα, να στολίζουν τα πλαϊνά φύλλα, σε αυστηρή εναλλαγή κόκκινου και πράσινου χρώματος. Ρόδος, 18ος αι. 2,95×3,20 μ. (ΓΕ 6597) πηγη

Το σπερβέρι λοιπόν, το είχε υφάνει η νύφη στον αργαλειό και μετά το κεντούσε και προοριζόταν για να στολίσει το κρεβάτι του γάμου. Το έπαιρναν δυο- τρεις κόρες ή παλικάρια για να το στολίσουν. Έπρεπε να το στολίσουν και να το κατεβάσουν εφτά φορές, ενώ τα όργανα έπαιζαν και οι τραγουδιστάδες τραγουδούσαν:

Να ‘ν’ η ώρα η καλή κι’ η ώρα του Χριστού,

ώρα του Χριστού και της Παναγιάς.

Κι’ ο Χριστός περνά και παντού ρωτά:

-Που ‘ν’ ο νιός παστός, να τον δω και ‘γω;

Να τον δω και ‘γω να του ευχηθώ,

Με πολλές ευχές για πολλές χαρές…

Σπερβέρι με θέματα κεντημένα με πολύχρωμα μετάξια: φυτικές συνθέσεις, ανθοδοχεία και παγώνια. Ρόδος, 17ος-18ος αι. Ύψος 3,16 μ., μεγ. πλάτος 3,06 μ. (ΓΕ 6595) πηγη

Σπερβέρι
Εστολί-, βρ’ αμάν-αμάν-αμάν, εστολίσαν το σπερβέρι
Εστολίσαν το σπερβέρι, άσπρο σαν το περιστέρι
Γύρω τριγύ-, βρ’ αμάν-αμάν-αμάν, γύρω τριγύρω κεντητό
Γύρω τριγύρω κεντητό, στη μέση έχει το σταυρό
Στη μέση έ-, βρ’ αμάν-αμάν-αμάν, στη μέση έχει το σταυρό
Στη μέση έχει το σταυρό και στην κορφή χρυσόν αητό
Στη Βενετιά, βρ’ αμάν-αμάν-αμάν, στη Βενετιά το υφάνασι
Στη Βενετιά το υφάνασι, στην Πόλη το κεντήσασι
Στη Ρόδο το, βρ’ αμάν-αμάν-αμάν, στη Ρόδο το στολίσασι
Στη Ρόδο το στολίσασι, παπάδες το βλοήσασι

2006ay9599_jpg_l
Σπερβέρι απο το Victoria and Albert Museum πηγη

Ηχογραφήματα: 1. Εστολίσαν τον σπερβέρη (Ροδίτικο) 2. Το σπερβέρι

πηγές

http://www.agiazoni.gr/audios.php?audioid=87508879964627881210


 

Advertisements

Πρoστατευμένο: Δημοσιεύσεις ξένων περιηγητών για τον ελληνικό χορό από το 1300-1850

Αυτό το περιεχόμενο είναι προστατευμένο με κωδικό. Για να το δείτε εισάγετε τον κωδικό σας παρακάτω:

Παραδοσιακοι χοροι σε πινακες ζωγραφικης

Αφιερωμένο σε όλους τους φίλους του παραδοσιακού χορού! Σας προτείνω να να δείτε τους πίνακες με υπόκρουση το κομμάτι Romaika απο τα αρχεία της Ελληνικής Μουσικής. Επίσης μπορείτε να εγγραφείτε στο μπλόγκ και με τον κωδικό που θα σας αποσταλεί να κατεβάσετε το δωρεάν e-book «20+1 ΑΛΗΘΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΕΓΙΝΑΝ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ»

Μεγάλοι ζωγράφοι του περασμένου αιώνα

3cd85833382e29a65427208e5873dcc9
Two Greek warriors dancing costumes Study Souliotes 1824 by Ferdinand Victor Eugène Delacroix 1798
e978c3e8-e37c-4a60-a989-5da04c8b6fe2_g_570
Theodoros Vryzakis  THE GREEK DANCE
fe2c598c2694b03d7c4404c12ecf2884
Λύτρας Νικηφόρος-A Festival in Megara

1db84c45f9c1a2965b49d584381748db

5f94aa6b9df6ef1cbbf17285ad06ebbb

39682666fe27f997b1e47990e1f8adf1
Unknown artist Greek dance coloured lithography, 17 x 23 cm

Αλλά και σύγχρονοι ζωγράφοι

4284-large
Δ.Ζωγράφος, Dancers
img_5398
Yvonne, paintingskiathos.wordpress.com

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Μπορείτε να δείτε παραδοσιακούς χορούς σε γκραβούρες του 19ου αιώνα και στη σειρά e-book Traditional Dress of Greece

Πρoστατευμένο: 20+1 ΑΛΗΘΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΕΓΙΝΑΝ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ (δωρεάν e-book με την εγγραφή σας στο blog!)

Αυτό το περιεχόμενο είναι προστατευμένο με κωδικό. Για να το δείτε εισάγετε τον κωδικό σας παρακάτω:

Ο «αρχαίος» χορός της Τράτας στα Μέγαρα

cea0ce9bce91cea4ce95ce99ce91ce97cea1cea9cea9ce9d1905

Την τρίτη μέρα του Πάσχα στον προαύλιο χώρο του Αη – Γιάννη του Γαλαίου, του επονομαζόμενου «Χορευταρά», μέχρι τα σήμερα οι Μεγαρίτισες χορεύουν με τις περίτεχνες τοπικές φορεσιές τους και το απαράμιλλο κάλος των αργών, υπερήφανων και σεμνών χορευτικών κινήσεων τον «χορό της Τράτας» που αποτελεί ένα αρχαίο λατρευτικό έθιμο που έχει μείνει έως τις μέρες μας.

Ο ερευνητής Στέλιος Γκίνης (ομότιμος καθηγητής μετεωρολογίας, πρόεδρος της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Μεγάρων, συγγραφέας, αρθρογράφος και μελετητής – ερευνητής της Μεγαρικής ιστορίας) αναφέρει οτι στην αρχαιότητα ήταν ο χορός της Τρίτης του φεγγαριού της Άνοιξης, δηλαδή μετά την ισημερία, όπως και σήμερα το Πάσχα.Ο «Χορός της Τρίτης» λοιπόν έγινε «Χορός της Τράτας», από παραφθορά.

elefsis-xoros_tratas

Γάλλος διπλωμάτης στα 1878 αναφέρει πως «… Αυτός ο χορός, που τη ρίζα του πρέπει να αναζητήσουμε στην αρχαιότητα, έχει ένα χαρακτήρα χαριτωμένης αγνότητας και συνάμα μελαγχολικής και παρθενικής κομψότητας… Συνειδητοποιήσαμε λοιπόν ότι ο χορός είναι ένα θρησκευτικό σύμβολο ή καλύτερα θα λέγαμε μια λατρευτική τελετή». Γερμανός περιηγητής το 1861 αναφέρει τον χορό ως «Κύκλιο των Αρχαίων» ανακαλύπτοντας ομοιότητες με παράσταση που υπήρχε στην ασπίδα του Αχιλλέα. Πανομοιότυπος αρχαίος χορός, αναπαριστάται σε τοιχογραφία που βρέθηκε στην πόλη Ρούβου της Κάτω Ιταλίας, περί το 400 π.Χ.

Κάποιοι συσχετίζουν αυτό το χορό με τον αρχαίο χορό Όρμο, χορό πεπλοφόρων παρθένων που χόρευαν προς τιμήν της θεάς Δήμητρας. Ο Λουκιανός τον περιγράφει ως κυκλικό χορό, του οποίου επικεφαλής ήταν ένας έφηβος που έσερνε τις κοπέλες που χόρευαν με κινήσεις χαριτωμένες και σοβαρές. Ο νεαρός χορευτής όμως εκτελούσε επιδέξιες φιγούρες, μιμούμενος πράξεις νεανικές και όσα υπόσχεται να κάνει μετά τον πόλεμο. Κάτι σαν τον πρωτοχορευτή στο τσάμικο. Η παρθένος που ακολουθεί δείχνει στις άλλες να χορεύουν κόσμια. Το σχήμα του χορού (όρμος = περιδέραιο = κύκλος), οι κόσμιες κινήσεις των κοριτσιών και οι επιδεκτικές του μπροστάρη εφήβου μάς οδηγούν στους σημερινούς «παραδοσιακούς» χορούς, όπως συρτό, καλαματιανό κ.ά.

Σύμφωνα με τον Σ.Γκίνη η ονομασία του αρχαίου αυτού χορού ήταν χορός της ΤΡΙΤΑΣ, δηλαδή της τρίτης. Τον χόρευαν γυναίκες όπως και τώρα και δεν έχει καμιά σχέση με την τράτα.

megaraatikisdance

Ο χορός αυτός παραδοσιακά θεωρείται οτι ξεκινάει από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας όταν, όπως πιστεύεται, χτίστηκε ο ναός του Αγίου Ιωάννη σε μια μέρα. Ο ναός χτίστηκε γύρω από μια πηγή, για να την προστατεύσει από τους Τούρκους οι οποίοι την εκμεταλλεύονταν. Οι κάτοικοι της περιοχής με έξυπνο κόλπο έπεισαν τον πασά της Κορίνθου να τους επιτρέψει να κτίσουν ένα μικρό ξωκλήσι στο μέρος εκείνο. Του είχαν πει ότι κάποιο δαιμόνιο κατοικούσε στην πηγή. Η συμφωνία ήταν ότι θα τους επέτρεπε μόνον αν η εκκλησία χτιστεί σε μια μέρα, διαφορετικά θα έκοβε όλων τα κεφάλια. Επειδή φοβόταν ότι θα είχε διαμαρτυρίες από Χριστιανούς αν δεν χτιζόταν η εκκλησία και από Μωαμεθανούς αν χτιζόταν, σκέφτηκε ότι σε μια μέρα, δεν θα προλάβαινε κανείς να διαμαρτυρηθεί, ούτε οι Χριστιανοί ούτε οι Μουσουλμάνοι.Όταν έτοιμοι οι Χριστιανοί από νωρίς το πρωί κατάφεραν να κτίσουν το ξωκλήσι, άρχισαν να χορεύουν για να γλεντήσουν την επιτυχία τους.

Η εκδοχή αυτή αν και παραδοσιακή, ελέγχεται ως ανακριβής, μιας και η αρχαιολογία υποστηρίζει πως ο ναός είναι παλαιότερος, ενώ πολλές βελτιώσεις έγιναν στα κατοπινά χρόνια.

o_choros_tis_tratas_palies

Τέσσερις διδάσκαλοι παραδοσιακών χορών  που μελέτησαν τον χορό αυτό σημειώνουν ότι τα βήματα του, που συμβολίζουν το τράβηγμα από τα δίχτυα, δείχνουν ότι η προέλευσής του ίσως είναι από αρχαιότερους χρόνους, πολύ πριν τους Οθωμανούς και χορευόταν μετά από τις επιτυχίες ψαράδων. Σύμφωνα με τον Στέλιο Γκίνη όμως κάτι τέτοιο δεν ισχύει αφού αν είχε σχέση με τις τράτες θα ήταν αντρικός χορός.

Καταγεγραμμένη ματαίωση αυτού του εθίμου υπάρχει για την Τρίτη του Πάσχα του 1941. Αιτία η γερμανική εισβολή και η βύθιση του υποβρυχίου «Παπανικολής». Τα επόμενα χρόνια της ναζιστικής κατοχής το έθιμο επανήλθε, αλλά χωρίς την οργάνωση κάποιων αρχών. Ο λαός των Μεγάρων αυτοβούλως, ερχόταν στο προαύλιο του Αη – Γιάννη για να  ζωντανέψει για άλλη μια φορά τον Χορό της Τράτας.

πηγές: Π.Σκουρολιάκος , Ι.Γαριβάλδης, Σ.Γκίνης

Δείτε τεκμήρια από το Εθνικό οπτικοακουστικό Αρχείο που παρουσιάζουν το χορό της Τράτας στα Μέγαρα

Το έθιμο του χορού της τράτας στα Μέγαρα 1953

το έθιμο της Τράτας το 1969

το έθιμο της Τράτας το 1979

Δείτε γκραβούρες με μεγαρίτισσες και στη σειρά e-book Traditional Dress of Greece

μάθετε και για τις μεγαρίτικες φορεσιές στo άρθρο

 Ο Θ.ΡΑΛΛΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΕΓΑΡΙΤΙΚΕΣ ΦΟΡΕΣΙΕΣ

Ελληνικοί χοροί και πανηγύρια μέσα από τα μάτια των περιηγητών του 19ου αιώνα

 

Δείτε πώς απεικόνιζαν οι ξένοι περιηγητές τα πανηγύρια και το χορό στην Ελλάδα του 19ου αιώνα!

timthumb
Greek fishermen dancing the «romaika» from «1842-1885 Eλλάδα ιστορική εικονογραφημένη»
Πανηγύρι στη Θήβα – folk festival in Thebes in SCHWEIGER LERCHENFELD, Amand, (Freiherr von). Griechenland in Wort und Bild, Eine Schilderung des hellenischen Konigreiches, Leipzig, Heinrich Schmidt & Carl Günther, 1887 / Kettwig, Phaidon, 1992.
πανηγύρι στην Αγιάννα της Εύβοιας- Fair at Agia Anna in Euboea in SCHWEIGER LERCHENFELD, Amand, (Freiherr von). Griechenland in Wort und Bild, Eine Schilderung des hellenischen Konigreiches, Leipzig, Heinrich Schmidt & Carl Günther, 1887 / Kettwig, Phaidon, 1992.
Παλικάρια χορεύουν στην εξοχή με τη συνοδεία μουσικών Palikars dancing in the open air in PEYTIER, Eugène. Liberated Greece and the Morea Scientific Expedition. The Peytier Album in the Stephen Vagliano Collection, Athens, National Bank of Greece, 1971.
παλικάρια χορεύουν σε ένα σπίτι στη Αθήνα – Palikars dancing in a house in Attica in PEYTIER, Eugène. Liberated Greece and the Morea Scientific Expedition. The Peytier Album in the Stephen Vagliano Collection, Athens, National Bank of Greece, 1971.
518_001
la romeika / dance nationale grecgue dessin de MC Hoth
Victorian engraving of traditional Greek dancers
«Greek National Dance» anonymous artist/engraver. Wood engraved print published in Greek Pictures, 1890

c1989f20-20greek20dance20-20as20depicted20in20antiquarian20engravings

39682666fe27f997b1e47990e1f8adf1
Unknown artist Greek dance coloured lithography, Athenscitymuseum.gr

Δείτε περισσότερες γκραβούρες με Ελληνικές Ενδυμασίες του 19ου αιώνα πατώντας εδώ – See more engravings with Greek Folk Costumes of the 19th Century in the link here

Δώρα Στράτου: όλα όσα πρέπει να μάθετε -Dora Stratou: all you need to know for her…

Τη Δώρα Στράτου την γνωρίζουν ως όνομα όλοι όσοι έχουν ασχοληθεί με τον παραδοσιακό ελληνικό χορό. Δείτε σήμερα ένα ντοκιμαντέρ που μας δείχνει όλα όσα πρέπει να μάθετε για την σημαντική αυτή Ελληνίδα…

Everyone that likes and searches on greek traditional dance knows the name of Dora Stratou. Watch today a video showing all you need to know for this important Greek person….

See engravings of Greek traditional costumes that Dora Stratou collected all her life in this link / Δείτε γκραβούρες από ελληνικές φορεσιές που η Δώρα Στράτου συνέλεγε όλη της τη ζωή  εδώ 

If you liked this article please like and share! Αν σας άρεσε το άρθρο κάντε like και share!