Αρχείο κατηγορίας GREEK TRADITIONAL MUSIC AND SONGS

To Ριζίτικo Τραγούδι του Δασκαλογιάννη

Το ριζίτικο του Δασκαλογιάννη

Ο Μπέης απο τη Βλαχιά κι ο Μπέης απο τη Μάνη
Κρυφοκουβέντες είχασι με τον Δασκαλογιάννη
Όπου τανε ξεχωριστός σε πλούτη κι αξιοσύνη
Με την καρδιά ντου ήθελε την Κρήτη Ρωμιοσύνη…

Αυτή είναι η αρχή του έπους του Δασκαλογιάννη ο οποίος υπήρξε πρωτεργάτης της επανάστασης του 1770 στην Κρήτη και τον οποίο έγδαραν ζωντανό οι Τούρκοι στο Ηράκλειο. Το ποίημα αυτό συνέθεσε το 1786 ο αγράμματος τυροκόμος από το Μουρί Σφακίων, μπάρμπα Μπατζελιός (Παντελής) που το υπαγόρευσε στον Αναγνώστη του παπά Σήφη Σκορδύλη. Εάν δεν υπήρχε το τραγούδι τούτο και το σχετικό κεφάλαιο της ιστορίας του Παπαδοπετράκη που το συνέγραψε συγκεντρώνοντας εκατό χρόνια αργότερα διάσπαρτα στοιχεία από την παράδοση, πιθανόν η επανάσταση του Δασκαλογιάννη να είχε λησμονηθεί εντελώς.

Ο Δασκαλογιάννης ονομαζόταν Ιωάννης Βλάχος και γεννήθηκε στην Ανώπολη Σφακίων. Πιθανολογείται ότι γεννήθηκε ή το 1722 ή το 1730.  Έμεινε περισσότερο γνωστός στην ιστορία με το προσωνύμιο «Δασκαλογιάννης» (και πολύ λιγότερο σαν «Δασκαλάκης»), λόγω του ότι επειδή ήταν πολύ μορφωμένος, τον αποκαλούσαν «δάσκαλο» (Ο Δάσκαλος, ο Γιάννης). Με το όνομα επίσης τούτο αναφέρεται και σε τουρκικό έγγραφο του 1750: «Bente Daskalo Vani Vazici Kasteli Mezbur=Ο δούλος Δάσκαλος Γιάννης, γραμματικός του Καστελίου».

Ο Δασκαλογιάννης υπήρξε ένας από τους πλέον εγγράμματους, μορφωμένους και πολυταξιδεμένους Σφακιανούς. Ο πατέρας του ήταν ένας πλούσιος καραβοκύρης που τον μόρφωσε στο εξωτερικό, πιθανότατα στην Ιταλία όπου σπούδαζαν τότε κι άλλοι Κρητικοί, αφού μιλούσε την ιταλική γλώσσα. Είχε στην κατοχή του τέσσερα τρικάταρτα καράβια κι ο ίδιος ταξίδευε με αυτά στα λιμάνια της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας. Είχε, μαζί με τ’ αδέρφια του, ναυτικά «πρακτορεία» στα κυριότερα λιμάνια και σε πολλά ελεύθερα ελληνικά νησιά, όπως στα Κύθηρα. Λόγω του τρόπου ζωής του, του δινόταν και η ευκαιρία να μελετά τον τρόπο ζωής των ελεύθερων ανθρώπων και να τον συγκρίνει με τα βασανιστήρια και την τυραννία επί των συμπατριωτών του. Ήταν τέτοια η κατάσταση των υπόδουλων Χριστιανών, που έβλεπε ότι αν συνεχιστεί θα εξαφανιστεί και το παραμικρό ίχνος Χριστιανισμού και Ελληνισμού στο νησί. Κάτω από τέτοιες σκέψεις δεν άργησε να βρεθεί στις συσκέψεις των Ελλήνων του εξωτερικού που γινόταν στην Τριέστη υπό την υποκίνηση του Ορλόφ για επαναστατικό κίνημα στην σκλαβωμένη Ελλάδα. Αποδέχεται αμέσως την πρόταση για επανάσταση δίνοντας βάση στα μεγάλα λόγια και τις κούφιες υποσχέσεις περί ρωσικής βοήθειας και συμπαράστασης…. (διαβάστε περισσότερα εδώΙωάννης Βλάχος (Δασκαλογιάννης) (1730-1771) – Ο πρωτομάρτυρας της Επανάστασης στην Κρήτη)
(Ο όρος »ριζίτικα» προέρχεται από τις ρίζες των Λευκών Ορέων της Κρήτης. Υπάρχουν όμως και άλλες απόψεις που λένε πως τα τραγούδια ονομάστηκαν ριζίτικα από την αρχαία Ριζηνία (Μέσκλα) και επίσης πως όπως υπάρχουν τα ανατολίτικα, τα μωραΐτικα, είναι και αυτά που προέρχονται από τις ρίζες των προγόνων μας.
Τα τραγούδια αυτά έχουν μακρά παράδοση και καλύπτουν πολλούς τομείς της έκφρασης του λαού, όπως τα τραγούδια της τάβλας (τραπεζιού), της στράτας, λέγονται σε γάμους, γιορτές, βαπτίσεις όπως και σε γλέντια. Το θέμα τους είναι ηρωϊκό, επαναστατικό κατά των κατακτητών, ιστορικά, αφηγηματικά, της ξενιτειάς, θρησκευτικά, αλληγορικά, της αγάπης κ.α. Η μουσική είναι σοβαρή με στοιχεία πόνου. Όποιος τα ακούει για πρώτη φορά, σκέφτεται αμέσως τους Κρητικούς αγώνες. Τα Ριζίτικα τραγούδια δεν χορεύονται. Τραγουδιούνται σε 32 μελωδίες, ή ομαδικά-χορωδιακά, ή αρχικά άδεται ένα ημιστίχιο από έναν καλλίφωνο τραγουδιστή και έπειτα αυτό επαναλαμβάνεται χορωδιακά από την παρέα.)

πηγές:
Ιωάννης Βλάχος (Δασκαλογιάννης) (1730-1771) – Ο πρωτομάρτυρας της Επανάστασης στην Κρήτη

If you liked this article please like and share! Αν σας άρεσε το άρθρο κάντε like και share!

Advertisements

Οι μπούλες της Νάουσας…ένα πανάρχαιο αποκριάτικο δρώμενο

Μιας και πλησιάζουν Απόκριες το σημερινό post θα προβάλλει τη δουλειά του καθηγητή φυσικής αγωγής Χρήστου Ζάλιου ο οποίος είναι παράλληλα ερευνητής της λαογραφίας, της μουσικής και των χορών της Μακεδονίας και στο site του μπορεί κανείς να βρει πάμπολλες πληροφορίες σχετικές με την μακεδονική παράδοση, τη λαογραφία, τα ήθη και τα έθιμα αλλά και τους χορούς της.

Εγώ θα σας προτείνω σήμερα να διαβάσετε τα άρθρα που έχει ανεβάσει ο κ. Ζάλιος στο academia.edu και στα οποία αναφέρονται στο πανάρχαιο έθιμο Μπούλες της Νάουσας

Τα άρθρα μπορείτε να τα κατεβάσετε απο τα παρακάτω Link

Οι Μπούλες της Νάουσας

Οι Μπούλες της Νάουσας. Ένα πανάρχαιο έθιμο από τη Μακεδονία

Ρυθμοί και ρυθμική αρίθμηση των χορών, στο αποκριάτικο χορευτικό δρώμενο της Νάουσας Μπούλες. Μια νέα ρυθμοκινητική προσέγγιση στους χορούς του δρώμενου που θεωρούνται ελεύθερου ρυθμικού τύπου

Rhythm and rhythmic enumeration of the dances of the carnival dance of Naoussa, called Boules. A new rhythmic-kinetic approach to the dances of the act, which are considered of the free rhythmic type.

ΠΡΟΣΩΠΙΔΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΔΟΦΟΡΙΑ (Από τις γιορτές του Διονύσου μέχρι τα σημερινά αποκριάτικα δρώμενα)

Ποιός ήταν αληθινά ο Αλέξης Ζορμπάς;Who was really Alexis Zorbas the Greek?

Το 2002 η δημοσιογράφος Πόπη Τσαπανίδου δημιουργεί για λογαριασμό της ΕΡΤ για την εκπομπή της «ΣΑΝ ΠΑΛΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ» ένα αφιέρωμα στο λογοτεχνικό, κινηματογραφικό και αληθινό ΑΛΕΞΗ ΖΟΡΜΠΑ, που το πραγματικό όνομα ήταν ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΟΡΜΠΑΣ.

In 2002 the journalist Popi Tsapanidou creates on behalf of ERT for the broadcast of «LIKE AN OLD PHOTO» a tribute to the literary, cinematic and true Zorba The Greek, whose real name was Giorgos Zorbas.

Giorgos Zorbas 1861-1941

O Γιώργος Ζορμπάς γεννήθηκε στο χωριό Καταφύγι της Κοζάνης και η ζωή του μελετήθηκε από τον λαογράφο της περιοχής κ. Σόρμα ο οποίος στο ντοκιμαντέρ περιγράφει τα παιδικά του χρόνια, την επαγγελματική του πορεία, την οικογενειακή του κατάσταση, το τέλος της ζωής του το 1941 στα Σκόπια. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη γνωριμία και φιλία του με το ΝΙΚΟ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ ο οποίος εμπνεύστηκε από το φίλο του τον χαρακτήρα και την προσωπικότητα του Αλέξη Ζορμπά στο έργο του  «ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΕΞΗ ΖΟΡΜΠΑ».  Το βιβλίο αυτό μεταφέρθηκε σε παραλλαγή του στον κινηματογράφο από τον Μιχάλη Κακογιάννη το 1964 σε  μια ταινία που αποτέλεσε διαφήμιση για την Ελλάδα και την ελληνική κουλτούρα και εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να ενθουσιάζει.

Giorgos Zorbas was born in the village Katafygi in Kozani area and his life was studied by the regional folklorist  Mr. Sormas who in the documentary describes Zorbas’ childhood, his professional career, his family situation, until the end of his life in 1941 in Skopje. Particular reference is made to his acquaintance and friendship with  Nikos Kazantzakis who was inspired by his friend to invent the character and personality of Alexis Zorbas in his «Zorba the Greek». This book was transferred to the cinema in a movie by Michael Cacoyannis in 1964, a film that was advertising for Greece and Greek culture and continues even today to thrill.

ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΗΣ ΕΡΤ ΣΤΟΝ ΣΥΝΔΕΣΜΟ ΑΥΤΟ/WATCH THE DOCUMENTARY FROM ERT IN THIS LINK

Διαβάστε το βιβλίο του Καζαντζάκη δωρεάν στο σύνδεσμο αυτό (αγγλική έκδοση)/ Read Kazantzakis Book in english here

Δείτε την ταινία ZORBA THE GREEK εδώ / Watch the ZORBA THE GREEK film here

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΣΕ ΠΑΛΙΕΣ ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ

«Του Ανδρούτσου η μάνα» τραγούδι ιστορικό για τη ζωή του Οδυσσέα Ανδρούτσου, ηχογραφημένο από την Μαρίκα Παπαγκίκα το 1923

 

Το τραγούδι “Τσοπανάκος ήμουνα” που στο δίσκο περιγράφεται ως “Κλέφτικο”. Ηχογραφήθηκε το 1906, στην Κωνσταντινούπολη. Ερμηνεύει η Ελληνική Εστουδιαντίνα με συνοδεία φλογέρας, μαντολίνων, φωνές ζώων καθώς και κρουστά. Δίσκοι Zonophone X-104562 και Gramophone 4-14579 με αριθμό μήτρας 1580r. Επανεκδοθηκε στην Victor Αμερικής 63552. . Πληροφορίες για την ηχογράφηση και στη σελίδα rebetiko.sealabs.net

Η πρώτη ηχογράφηση σόλο της Παλιάς Ιτιάς (τσάμικο) από τον κλαρινίστα Βαγγέλη Σούκα, ηχογραφημένη το 1965

 

Παραδοσιακοι χοροι με το όνομα Αράπικος στην Ελλάδα- Τraditional greek dance Arapikos

Παραδοσιακοι χοροι με το όνομα Αράπικος υπάρχουν αρκετοί στην Ελλάδα.

Ο Αράπικος χορός ή Χορός του Μαχαιριού είναι χορός από τα Νέα Βύσσα της Θράκης που χορεύεται από δύο άντρες , που κρατούν μαχαίρια και ο ένας προσπαθεί να ακουμπήσει το στήθος του άλλου, οπότε αυτός πέφτει κάτω προσποιούμενος τον νεκρό , και ο νικητής χορεύει γύρω του θριαμβευτικά . Κατά άλλους στο χορό ο ένας χορευτής παριστάνει το σφαγέα και ο άλλος το αρνί ή παριστάνεται κυνήγι λαγού. Ο χορός αυτός έχει πολύ παλιές ρίζες και αναφέρεται και στην “Κύρου Ανάβασις” του Ξενοφώντα , Βιβλίο Στ’ , κεφ. 1 , 5-6

Δείτε πώς χορεύεται στο παρακάτω βίντεο

The Arapikos Dance or Dance of the Knife is a traditional greek dance from Nea Vyssa Thrace which is performed by two men holding knives. The one dancer tries to touch the chest of the other, so the other falls down pretending dead, and the winner dances around him triumphantly . Others believe that the one dancer represents the slayer and the other one the lamb or the dance imitates a hare hunting. This dance has very old roots and refers to the «Kyros’ Anabasis», a historical book written by the ancient Xenophon, Book VI, ch. 1, 5-6

Watch how this taditional greek dance is performed in the following video 

Παραδοσιακός χορός με το όνομα Αράπικος υπάρχει και στην Κρήτη και είναι ένας ελεύθερος, σατυρικός χορός που χορεύεται από δύο άντρες αντικριστά. Συνηθίζεται δε σε ολη την Κρήτη και χορεύεται συνήθως στο τέλος των πανηγυριών και των γάμων.

Another greek traditional dance named Arapikos  exists in Crete and  it is a free style, satirical dance performed by two men who face each other. 

Οι παραδοσιακοι χοροι με το όνομα Αράπικος δεν είναι μόνο αυτοί. Αράπικος υπάρχει και στο Μεσότοπο της Λέσβου ως ένας καρναβαλιστικος μιμητικός ελεύθερος χορός.

Last one traditional greek dance named also Arapikos is found in Lesvos and it is a mimic satyrical dance

Αν σας αρέσουν οι παραδοσιακοι χοροι και η ελληνική παραδοσιακή φορεσιά θα χαρείτε τη σειρά e-book «Traditional Dress of Greece» για την οποία θα μπορέσετε να βρείτε πληροφορίες πατώντας εδω

If you like greek dances and greek traditional clothes you will enjoy the book series «Traditional Dress of Greece» for which you will find details right here

Μη διστάσετε να αφήσετε ένα σχόλιο κάτω από την ανάρτηση… Πείτε μας αν σας άρεσε, ρωτήστε ο,τι θέλετε και ας κάνουμε μια συζήτηση γύρω από το θέμα…

Don’t hesitate to leave a comment under the post… Tell us if you liked it, ask questions and let’s discuss on the topic!