Αρχείο κατηγορίας ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ

Μοναδικά ψηφιδωτά με τον βίο της Παναγίας απο τη Μονή της Χώρας στην Κωνσταντινούπολη

Η Μονή της Χώρας (Kariye  Musezi) είναι μια μεσαιωνική βυζαντινή Ελληνική ορθόδοξη εκκλησία που βρίσκεται στην γειτονιά Edirnekapı της Κωνσταντινούπολης.  Μετά την τουρκική κατάκτηση το 1453, η εκκλησία παρέμεινε όπως είναι για κάποιο χρονικό διάστημα και μετατράπηκε σε τζαμί το 1511 με προσθήκη μιναρέ και έγινε μουσείο το 1948. Το εσωτερικό του κτιρίου καλύπτεται με μερικά από τα παλαιότερα και ωραιότερα βυζαντινά ψηφιδωτά και τοιχογραφίες τα οποία αποκαλύφθηκαν και αποκαταστάθηκαν όταν η εκκλησία  μετατράπηκε σε μουσείο. Η μονή ονομάζεται έτσι γιατί «Χωρίον» ή «Χώρα» έλεγαν οι Βυζαντινοί την έξω των χερσαίων τειχών πεδινή γη και η ονομασία της μονής οφείλεται μάλλον στην ύπαρξη παλαιότερου ναού έξω από τα τείχη του Κωνσταντίνου Α’. Όταν ο Θεοδόσιος Β΄ έχτισε τα νέα τείχη της Κωνσταντινούπολης, η μονή διατήρησε τον παραδοσιακό προσδιορισμό «ἐν τῇ Χώρᾳ», παρά το γεγονός πως ανήκε στον περίβολο των οχυρώσεων. Παράλληλα η φράση «η Χώρα» που απαντάται στον Ακάθιστο Ύμνο, απαντά συχνά στα ψηφιδωτά της Μονής. (Χαίρε η χωρήσασα τον χωρήσαντα  πάντα) Δίνεται ως εκ τούτου μεγάλη σημασία στην μορφή της Παναγίας, της οποίας ο βίος, ως μητέρας του Θεανθρώπου Χριστού απεικονίζεται λεπτομερώς στα ψηφιδωτά του ναού.

Η εκκλησία αυτή είναι, μετά την Αγία Σοφία, το σημαντικότερο βυζαντινό μνημείο στην Κωνσταντινούπολη.  Η πλειοψηφία του σημερινού κτιρίου χτίστηκε στα τέλη του 11ου αιώνα με πολλές επισκευές και αναδιαμόρφωση στους επόμενους αιώνες.

Ο θόλος του νάρθηκα. Η γενεαλογία της Παναγίας
Ο θόλος του νάρθηκα. Οι πρόγονοι της Παναγίας

Τα παρακάτω χρυσοποίκιλτα ψηφιδωτά απεικονίζουν σκηνές απο το ορθόδοξο εορτολόγιο και τη ζωή της Θεοτόκου, αρκετές απο τις οποίες δεν αναφέρονται στα ευαγγέλια αλλά υπάρχουν στην ορθόδοξη παράδοση. Οι παραστάσεις στα ψηφιδωτά και τις τοιχογραφίες είναι από τις ωραιότερες Βυζαντινές. Τα χρώματα είναι έντονα, οι αναλογίες των μελών αρμονικές και η έκφραση των προσώπων φυσική.

Οι δεήσεις του Ιωακείμ για να αποκτήσει παιδί απορρίπτονται
Ο Ιωακείμ καταφευγει στην φύση και προσεύχεται ανάμεσα σε ποιμένες
Ο Ευαγγελισμός της Αγίας Αννας

Τα ψηφιδωτά της Μονής της Χώρας είναι τόσο σημαντικά που λέγεται πως ακόμη κι αν χάνονταν τα Ευαγγέλια μέσα απο την τόσο ολοκληρωμένη σειρά των ψηφιδωτών αυτών θα μπορούσαμε να ξαναγράψουμε τα σημαντικότερα σημεία της Καινής Διαθήκης.

Η γέννηση της Θεοτόκου
Ο Ιωακείμ και η Άννα κάθονται και κανακεύουν το βρέφος Μαρία. Η παράσταση περιβάλλεται από αρχιτεκτονικές κατασκευές, δύο υπηρέτες και δύο παγώνια που αντιπροσωπεύουν αιώνια ζωή και σταθερή ηθική. Η επιγραφή αναφέρει «η κολακεία της Θεοτόκου».
Τα πρώτα επτά βήματα της Παναγίας

Να πούμε επίσης οτι τα ψηφιδωτά εκτείνονται κυρίως στο άνω τμήμα του Ναού και στους θόλους ενώ το κάτω μέρος των τοίχων καλύπτεται απο ορθομαρμαρώσεις. Η πρακτική αυτή οδήγησε στη διάσωση των ψηφιδωτών στο χρόνο καθώς ήταν απρόσιτα για όσους επιθυμούσαν την αφαίρεση ψηφίδων ή χρώματος για να τα έχουν ώς φυλακτά.

Αποψη του εσωτερικού νάρθηκα με τις εκατέρωθεν ορθομαρμαρώσεις
Οι ιερείς ευλογούν την Παναγία ως βρέφος. Ο Ιωακείμ κρατά το βρέφος Μαρία στην αγκαλιά του και προχωρεί προς τρεις ιερείς, καθισμένους γύρω από ένα τραπέζι, που θα ευλογήσουν το παιδί. Σημειώστε  οτι τα χέρια του Ιωακείμ καλύπτονται γιατί αγγίζει κάτι ιερό.
Η παρουσίαση της Θεοτόκου 12 ετούς στο Ναό, όπου και παρέμεινε
Συμπληρωματικές φιγούρες στην παράσταση της παρουσίασης της Θεοτόκου στο Ναό. Παρατηρήστε οτι δεν υπάρχουν φωτοστέφανα στα κεφάλια, που δείχνει οτι δεν πρόκειται για πρόσωπα Αγίων
Η Θεοτόκος στα Άγια των Αγίων τρέφεται απο έναν Άγγελο
Η Παναγία δέχεται κουβάρι από μαλλί
Οι ιερείς εμπιστεύονται την Θεοτόκο στον Ιωσήφ
Ο Ιωσήφ παίρνει την Παρθένο στο σπίτι του
Ο Ευαγγελισμός της Παρθένου. Υπάρχει η παράσταση πηγαδιού. Πράγματι στα Ιεροσόλυμα το σημείο του Ευαγγελισμού της Παναγίας βρίσκεται δίπλα σε ένα πηγάδι που τρέχει νερό.
Ο Ιωσήφ εγκαταλείπει την Παναγία όταν μαθαίνει οτι κυοφορεί και εδώ τελειώνει ο κύκλος παραστάσεων με γεγονότα απο τη ζωή της Παναγίας και ξεκινά αυτός του Χριστού

Οι φωτογραφίες είναι του Dick Osseman και πηγή των φωτογραφιών είναι ο ιστότοπος εδώ

Για να μαθετε περισσότερα σε σχέση με τη βυζαντινή αγιογραφία εδώ μπορείτε να παρακολουθήσετε μια διάλεξη του Επίκ. Καθ. Α. Γ. Μαντά με θέμα:

Περιοδοποίηση. – Η στάση του Χρ. Απέναντι στην τέχνη. – Οι διωγμοί. – Το Διάταγμα του 313. – Είδη της βυχαντινής ζωγραφικής. – Χειρόγραφα, η συμβολή τους στην χριστιανική εικονογραφία. – Βασική διαφορά της χρ. Τέχνης με την παγανιστική μαρτυρία.

Advertisements

Βυζαντινά συρματερά εγκόλπια… υπέροχα έργα τέχνης!

 Όλοι έχουμε δει τους ορθόδοξους αρχιερείς να φορούν στο στήθος συγκεκριμένα μεγάλα κοσμήματα που ονομάζονται «εγκόλπια». Ίσως λοιπόν είναι μια ευκαιρία να μάθουμε περισσότερα γι’ αυτά.

Το κείμενο που ακολουθεί και μας ξεναγεί στον κόσμο των «εγκολπίων» είναι της Brigitte PITARAKIS απο τον ιστότοπο του Οικ. Πατριαρχείου

«Τα εγκόλπια είναι μικρά αντικείμενα που προορίζονται για ανάρτηση στο λαιμό ή στο στήθος. Τα περισσότερα συγκρατούνται από έναν κινητό δακτύλιο. Συχνό γνώρισμα αποτελεί ο ελεύθερος δακτύλιος ανάρτησης, που πλαισιώνεται από ένα ζευγάρι μαργαριταριών ή από πολύτιμους λίθους.

Ο όρος «εγκόλπιο» έχει γενικότερη σημασία· αναφέρεται τόσο στους «επίπεδους σταυρούς» ή τους «σταυρούς-λειψανοθήκες», όσο και σε κάθε κυκλικό, ορθογώνιο ή πολυγωνικό εικονίδιο, με ή χωρίς άγια λείψανα. Αυτά τα αντικείμενα λατρείας αντλούν τη δύναμή τους από τα άγια λείψανα που περικλείουν αλλά και από τα εικονογραφικά τους θέματα.

Ἀπὸ τὴ μελέτη τῶν βυζαντινῶν ἐγκολπίων, διάσπαρτων σήμερα σὲ πάμπολλες συλλογές, συμπεραίνεται ὅτι ἡ πρώτη χρήση τους ἀνάγεται στὸν 4ο αἰώνα. Οἱ γραπτὲς πηγὲς τῆς ἰδίας ἐποχῆς ἔχουν ἀναφορὲς σὲ ἐγκόλπια, ποὺ ἀφοροῦν κυρίως ἐπιστήθιους σταυρούς. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης  Χρυσόστομος ἀναφέρει ὅτι οἱ χριστιανὲς συνήθιζαν νὰ κρεμοῦν στὸ λαιμό τους εὐαγγέλια ὡς φυλακτά. Τὰ ἐγκόλπια ποὺ ἀνήκουν στὸν 6ο καὶ 7ο αἰώνα εἶναι ἀρκετά· αὐτὰ τὰ ἀντικείμενα λατρείας γνωρίζουν, ὡστόσο, ἰδιαίτερα μεγάλη διάδοση μετὰ τὴν Εἰκονομαχία. Πρόκειται κυρίως γιὰ σταυρούς-λειψανοθῆκες καὶ ὀρθογώνια ἢ κυκλικὰ ἐγκόλπια – θῆκες μὲ σκηνὲς ἀπὸ τὸ χριστολογικὸ κύκλο ἤ μὲ παραστάσεις ἁγίων.

Εγκόλπιο που κρέμεται από μακρύ μαύρο κορδόνι, πλεγμένο σε πλεξίδα και στολισμένο με πλατείς κρίκους από φύλλο χρυσού. Το παλαιότερο τμήμα του είναιη όψη με το σταυρό μαζί με τμήμα των πλαινών τοιχωμάτων και ανήκει στην παράδοση των βυζαντινών κοσμη-μάτων. Ηιδιαίτερη προσοχή και ακρίβεια με την οποία είναι δουλεμένο φανερώνει ότι ο κάτοχός του το αντιμετώπιζε ως ένα σπάνιο θρησκευτικό κειμήλιο. Το συρματερό πλαίσιο με τη μινιατούρα της Παναγίας και η αλυσίδα προστέθηκαν το 19ο αιώνα, και μορφολογικά ακολουθούν δυτικότροπη αισθητική. (ΓΕ 1990) Μουσείο Μπενάκη

Τὴν περίοδο τῆς Εἰκονομαχίας, ὁ ὅρος «ἐγκόλπιο» ταυτίζεται μὲ τοὺς ὅρους «ἐπιστήθιος σταυρός-λειψανοθήκη» καὶ «φυλακτήριο». Σὲ σημείωση τῶν Πρακτικῶν τῆς Η´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου (869) ὁ Ἀναστάσιος ὁ Βιβλιοθηκάριος ἐπιβεβαιώνει ὅτι ὁ ὅρος «ἐγκόλπιο» χρησιμοποιοῦνταν γιὰ τοὺς ἐπιστήθιους σταυροὺς ποὺ περιεῖχαν τεμάχια Τιμίου ξύλου ἢ ὀστὰ ἁγίων. Κατὰ τὴ διάρκεια τῆς  Εἰκονομαχίας, οἱ ἐπιστήθιοι σταυροί-λειψανοθῆκες βρέθηκαν στὸ κέντρο τοῦ ἰδιαιτέρου ἐνδιαφέροντος τῶν Εἰκονοφίλων. Ἡ χρήση τέτοιων ἀντικειμένων ἀποτελοῦσε ἔκφραση τῆς ὀρθόδοξης πίστης τους. Ὅταν, τὸ 815, ὁ αὐτοκράτορας Λέων  Ε´κατηγορήθηκε ὅτι εὐνοοῦσε μὲ τὴ στάση του τὴν ἐπιστροφὴ σὲ εἰκονομαχικὲς ἀντιλήψεις, ἔβγαλε ἀπὸ τὸ στῆθος του ἕνα ἐγκόλπιο μὲ εἰκονικὸ διάκοσμο, τὸ προσκύνησε καὶ τὸ φίλησε. Ὁ πατριάρχης Νικηφόρος, ἐπίσης, ἐκδήλωσε ἐπανειλημμένα λατρευτικὴ στάση πρὸς τοὺς ἐπιστήθιους σταυρούς-λειψανοθῆκες. Στὸν τρίτο Ἀντιρρητικὸ Λόγο μαρτυρεῖ ὅτι οἱ χριστιανοὶ συνήθιζαν νὰ φέρουν πάνω στό στῆθος τους λείψανα τοῦ Τιμίου ξύλου ὡς φυλακτὰ γιὰ προστασία καὶ γιὰ σωματικὴ καὶ ψυχικὴ ὑγεία. Τὰ ἴδια περίπου ἐπανέλαβε σὲ ἐπιστολὴ ποὺ ἀπηύθυνε στὸν πάπα Λέοντα Γ´, τὸ 811, μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς ἐνθρόνισής του. Τὴν ἐπιστολὴ συνόδευε χρυσὸ ἐγκόλπιο, ποὺ περιεῖχε λείψανα Τιμίου ξύλου, διακοσμημένο μὲ παραστάσεις ἀπὸ νιέλο.

Δίπτυχο ενεπίγραφο αρχιερατικό εγκόλπιο με μικρογραφικές παραστάσεις στον ξυλόγλυπτο πυρήνα, σε επιχρυσωμένη θήκη με συρματερό διάκοσμο, πράσινο σμάλτο και κοράλλια. Eικονίζονται το Δωδεκάορτο, η Mεγάλη Δέηση, ο άγιος Δημήτριος και ο άγιος Γεώργιος δρακοντοκτόνος. Kατασκευάστηκε το 1736 κατά παραγγελία του Mιχαήλ Σαρασίτη για να δωρηθεί στο ναό του Aγίου Γεωργίου της Aργυρούπολης του Πόντου. H επιφανής οικογένεια του δωρητή είχε τον έλεγχο των πλούσιων μεταλλείων της Aργυρούπολης κατά το μεγαλύτερο διάστημα του 18ου αι. Ύψ. 0,07 μ. (ΓΕ 14111) Μουσείο Μπενάκη

Οἱ ἱστορικὲς πηγὲς καὶ τὰ ἀρχαιολογικὰ δεδομένα δείχνουν καθαρὰ ὅτι τὰ ἐγκόλπια αὐτὰ χρησιμοποιοῦνταν ἀπ’ ὅλες τὶς κοινωνικὲς τάξεις, ἀνεξαρτήτως φύλου καὶ ἡλικίας. Στὴν κορυφὴ τῆς Ἱεραρχίας, ὁ αὐτοκράτορας καὶ ὁ πατριάρχης χρησιμοποιοῦσαν τὸ ἐγκόλπιό τους γιὰ τὴν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν ἢ ὡς ἐγγυήση ἀσφάλειας. Στην Η´ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο ἀναφέρεται ὅτι ὁ αὐτοκράτορας Βασίλειος Α ὁ Μακεδὼν πέρασε τὸ ἐγκόλπιό του στὸ λαιμὸ τῶν κληρικῶν. Ἀπὸ ἀναφορὲς τοῦ 11ου καὶ 12ου αἰώνα στὰ ἐγκόλπια τῶν αὐτοκρατόρων προκύπτει ἡ ἰδιαίτερη λατρεία ποὺ ἀπέδιδαν αὐτοὶ στὸ πρόσωπο τῆς Θεοτόκου. Ὁ Ἰσαὰκ Β´ Ἄγγελος ἔφερε, γιὰ νὰ τὸν προστατεύῃ ἀπὸ τὴν κακοτυχία, τὸ ἐγκόλπιό του μὲ τὴ Θεοτόκο, τὸ ὁποῖο καὶ ἀσπαζόταν ὅταν ἐξομολογεῖτο. Ὁ Ἰσαὰκ Κομνηνός, γιὸς τοῦ αὐτοκράτορα Ἀλεξίου Α´, ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμία τὸ ἐγκόλπιό του με τὴ Θεοτόκο νὰ ταφῇ μαζὶ του. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ ὑπογραμμίζει τὴν ταφικὴ λειτουργία ποὺ ἀποδιδόταν στὰ ἐγκόλπια, ποὺ ἐπιβεβαιώνεται καὶ ἀπὸ τὰ ἀρχαιολογικὰ εὐρήματα. Πράγματι, ἡ πλειονότητα τῶν ἐπιστηθίων σταυρῶν – λειψανοθηκῶν βρέθηκε σὲ τάφους. Τὸ ἴδιο ἰσχύει καὶ γιὰ τοὺς ἄλλους τύπους τῶν ἐγκολπίων.

Εγκόλπιο, Προτομή του Χριστού, Καμέος από αχάτη, χρυσός, συρματερός, πολύτιμες πέτρες, μαργαριτάρια, Καμέος: 12ος αιώνας, Ένδεση: Τέλος 15ου αιώνα , Μονή Βατοπεδίου

Τὰ ἐγκόλπια ἦταν ἰδιαίτερα διαδεδομένα στοὺς μοναστικοὺς κύκλους. Ἡ ἀπογραφὴ τῶν ἐκκλησιαστικῶν σκευῶν τῆς μονῆς τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου στὴν Πάτμο ἀναφέρει τὸ ἐγκόλπιο τοῦ δευτέρου ἡγουμένου τοῦ μοναστηρίου, τοῦ Ἰωσὴφ Ἰασίτη (1093-1128 περίπου), ποὺ περιεῖχε τεμάχια Τιμίου ξύλου καὶ λείψανα διαφόρων ἁγίων. Ὁ ἡγούμενος ποὺ ἔκανε τὴν ἀπογραφὴ ἀναφέρει ἐπίσης ὅτι εἶχε στὸ κελλί του ἕνα ἐγκόλπιο μὲ τὴ Θεοτόκο καὶ τὸ Παιδίον. Στὴν ἴδια ἀπογραφὴ ἀναφέρονται, ἐπίσης, ἕνα κυκλικὸ ἐγκόλπιο μὲ τὴ Θεοτόκο καὶ τὸ Παιδίον, ἕνα ἐγκόλπιο μὲ τὴ Σταύρωση, ἕνα μικρὸ μὲ τὴ σκηνὴ τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου καὶ σταυροί-λειψανοθῆκες. Μνεῖες σὲ ἐγκόλπια ἀπαντοῦν ἐπίσης σὲ διαθῆκες μοναχῶν. Ἡ διαθήκη τῆς μοναχῆς Μαρίας, ποὺ συντάχτηκε τὸ 1098, ἀναφέρει δύο ἐγκόλπια μὲ λείψανα Τιμίου ξύλου. Τὸ πρῶτο περιεῖχε, ἐπίσης, εἴκοσι τέσσερα διαφορετικὰ λείψανα ἁγίων, ἐνῶ τὸ δεύτερο, ἀπὸ τὴν περιγραφή, φαίνεται ὅτι ἀποτελοῦνταν ἀπὸ δύο φύλλα. Σὲ μίαν ἄλλη περίπτωση, ὁ Χαρίτων, ἡγούμενος τῆς μονῆς Κουτλουμουσίου, στὴ διαθήκη του, τοῦ 1378, κληροδοτεῖ τὸ ἐγκόλπιό του στὸν Οἰκουμενικὸ Πατριάρχη.»

Το αρχιερατικό εγκόλπιο  θεωρείται έμβλημα του επισκοπικού βαθμού στην Ορθόδοξη Εκκλησία, στη θέα του οποίου τόσο οι ένστολοι όσο και οι φιλαρμονικές μπάντες αποδίδουν τιμές στρατηγού. Καθιερώθηκε με Βασιλικό Διάταγμα το 1856. Το εγκόλπιο συμβολίζει την αξία της καθαρής καρδιάς και τη σφραγίδα και την ομολογία της πίστης.

Υπάρχουν δύο είδη εγκολπίων.

Τα πρώτα φέρουν την παράσταση της Θεοτόκου να κρατάει τον Ιησού και γι’ αυτό, το εγκόλπιο ονομάζεται «Παναγία». Αυτού του είδους τα εγκόλπια φέρονται από όλους όσους κατέχουν τον τρίτο βαθμό της ιεροσύνης (δηλ. τους επισκόπους). Κάποιες φορές τα εγκόλπια απεικονίζουν και άλλους Αγίους.

Πολύλοβο εγκόλπιο, Χριστός Παντοκράτωρ σε προτομή, Καμέος από πράσινο ίασπι, χρυσός, συρματερός, χαρακτός, πολύτιμες πέτρες, μαργαριτάρια, Καμέος: 13ος αιώνας, Ένδεση: τέλος 15ου αιώνα, Μονή Βατοπεδίου
Αμφιπρόσωπο εγκόλπιο με ξυλόγλυπτη παράσταση του ένθρονου Iησού, ο οποίος εικονίζεται ως Iησούς η Άμπελος, και συρματερό επίχρυσο δέσιμο του. 18ου αι. Ύψ. 0,11 μ. (ΓΕ 14112) , Μουσείο Μπενάκη

Τα δεύτερα, εικονίζουν τον Ιησού Χριστό να ευλογεί και να κρατάει το Ευαγγέλιο, οπότε σε αυτή την περίπτωση το εγκόλπιο ονομάζεται «Χριστός». Αυτά τα εγκόλπια φέρονται συμπληρωματικά κατά κύριο λόγο μόνο από προκαθήμενους Αυτοκεφάλων Εκκλησιών.

Κατά την Θεία Λειτουργία, ο αρχιερέας φέρει όσα εγκόλπια δικαιούται μαζί με τον επιστήθιο σταυρό. (πηγη)

Άγιος Νικόλαος, (cameo –11–12ου αιώνα, δέσιμο πρώιμος 15ος αι. Vladimir Suzdal Museum
Ρώσικο εγκόλπιο απο την Τσαρική συλλογή, Cameo: Ιταλία, 12ος αι; Δέσιμο: Kremlin Studio, Moscow, 1589. Όνυχας, χρυσός και ασήμι, με φιλιγκρί διακόσμηση, ζαφείρια, ρουμπίνια και μαργαριτάρια.

Αν σας αρέσουν αυτά τα κειμήλια, και θα θέλατε να δείτε κι άλλα εγκόλπια , επιστήθιους εκκλησιαστικούς σταυρούς και χειροποίητα εκκλησιαστικά είδη, μπορείτε να επισκεφτείτε και να παραγγείλετε και στο εργαστήριο εκκλησιαστικών του Θεοφάνη Ραμιώτη

The secret acoustics of Byzantine Churches

The ways in which sound and space interact can determine the shape of a musical form.The sonic intentions of architecture are often lost over the centuries. In 2014, a team of researchers investigated the acoustics of Byzantine churches in Thessaloniki, Greece, to retrieve some of that design through sound mapping.

Adrienne LaFrance further explored their process of sound mapping Byzantine churches, in which a “chirp” is used to test different parts of the church, with the data inputted to a computer. She adds that “where it gets really interesting” is “once you have a building’s impulse response, you can apply it to a recording captured in another space and make it sound as though that recording had taken place in the original building.” Here’s a video from Kyriakakis that demonstrates the “chirp” test:

In that video and in the audio recording above, chanters in a studio had the audio characteristics of these churches applied to their voices, recreating the sounds that filled the spaces in the early Christian centuries. As another member of the team, James Donahue—Professor of Music Production and Engineering at Berklee College of Music—discovered, the churches had been acoustically designed to produce specific sound effects. “It wasn’t just about the architecture,” says Donahue, “they had these big jugs that were put up there to sip certain frequencies out of the air… They built diffusion, a way to break up the sound waves… They were actively trying to tune the space.” In addition, the builders “discovered something that we call slap echo. [In the ancient world], they described it as the sound of angels’ wings.”

The project not only allows art historians to enter the past, but it also preserves that past far into the future, creating what LaFrance calls a “museum of lost sound.” After all, the churches themselves will eventually recede into history. “Some of these buildings may not exist later,” says Kyriakakis, “Some of these historic buildings are being destroyed.” With immersive video and audio technology, we will still be able to experience much of their grandeur long after they’re gone.

Source: http://hyperallergic.com/279695/an-acoustic-museum-of-byzantine-sound/

Φωτογραφίες: Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη τη Ρωμαϊκή εποχή!

Η φίλη μου η Ελένη που γνωρίζει την αγάπη μου για τον ελληνικό πολιτισμό μου έστειλε ένα link το οποίο είναι φανταστικό και το μοιράζομαι σήμερα μαζί σας. Η ιστοσελίδα voria.gr δημοσίευσε πρόσφατα την τρισδιάσταση ψηφιακή απεικόνιση του Γαλεριανού Συγκροτήματος της Θεσσαλονίκης, μια φανταστική δουλειά που εκπονήθηκε από την ομάδα των αρχιτεκτόνων της ΙΣΤ Εφορείας Αρχαιοτήτων Φ.Αθανασίου, Β.Μάλαμα, Μ.Μίζα και Μ.Σαραντίδου, στο πλαίσιο των εργασιών αποκατάστασης του μνημείου. Οι εικόνες της ψηφιακής αναπαράστασης και το αντίστοιχο βίντεο υλοποιήθηκαν από τον αρχιτέκτονα Φώτη Τσακμάκη, ενώ όλο το έργο πραγματοποιήθηκε με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ. Σας αναδημοσιεύουμε εδώ όλο το άρθρο για να θαυμάσετε την πανέμορφη διάταξη της Θεσσαλονίκης του 4ου-6ου μ.Χ αιώνα.

«Το γνωρίζατε ότι η Καμάρα (Αψίδα του Γαλερίου) είχε οκτώ συνολικά πεσσούς, ότι η Ροτόντα ήταν ναός αφιερωμένος στην αρχαία θρησκεία, και ότι τον 4ο-6ο αιώνα μ.Χ. λειτουργούσε Ιππόδρομος που ξεκινούσε από το ύψος της Εγνατίας και έφθανε έως τη θάλασσα;Τα παραπάνω κτίσματα, και πλήθος άλλων όπως το Ανάκτορο, το Οκτάγωνο, η Βασιλική και η Αψιδωτή Αίθουσα αποτελούσαν μέρος του μεγαλειώδους Γαλεριανού Συγκροτήματος, του «παλατιού» του τετράρχη Γαλερίου (260-311 μΧ), ο οποίος είχε ως «έδρα» του τη Θεσσαλονίκη, μεταμορφώνοντάς την σε μια από τις σημαντικότερες αυτοκρατορικές πόλεις της ύστερης ρωμαϊκής εποχής.

Οι φωτογραφίες δημοσιεύονται από το Voria.gr

Γαλεριανό συγκρότημα: Πομπική οδός και κύρια λεωφόρος:

Με τη βοήθεια της τεχνολογίας, και μετά από μακρόχρονη επιστημονική μελέτη, η ΙΣΤ’ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων πραγματοποίησε μια ψηφιακή απεικόνιση του μνημείου, η οποία παρουσιάζεται από σήμερα, 1η Νοεμβρίου, στην αίθουσα πολυμέσων της Εφορείας Αρχαιοτήτων, που βρίσκεται στη διασταύρωση των οδών Δημ. Γούναρη και Αλ. Σβώλου. Παράλληλα, κυκλοφορεί και ένας οδηγός τσέπης, ο οποίος παρουσιάζει τη συνοικία του ανακτόρου, και δίνει τη δυνατότητα στον αναγνώστη  να κατανοήσει τη μορφή των κτηρίων στην εποχή της λειτουργίας τους (4ο-7ο αιώνα μΧ), καθώς και να αποκτήσει μια πληρέστερη εικόνα της Νοτιοανατολικής περιοχής της αρχαίας Θεσσαλονίκης.

Εικονική περιήγηση στο Γαλεριανό Συγκρότημα

Το Γαλεριανό Συγκρότημα είναι αποτέλεσμα του φιλόδοξου οικοδομικού προγράμματος του Γαλερίου, και συνδέεται με την τελευταία περίοδο ακμής της αρχαίας πόλης της Θεσσαλονίκης, όταν ο τετράρχης την όρισε ως έδρα του, αναγνωρίζοντας τη δυναμική της και ενισχύοντας τον ρόλο της ως σταυροδρόμι πολιτισμών και κέντρο ανάπτυξης όλης της περιοχής.

Η ανέγερση των ανακτόρων στη Θεσσαλονίκη ξεκίνησε στο τέλος του 3ου μΧ αιώνα, μετά τη νίκη του Γαλερίου επί του βασιλιά των Περσών Ναρσή στην Αρμενία το 298 μΧ.

Το Γαλεριανό Συγκρότημα κτίσθηκε στις παρυφές της πόλης, δίπλα στο ανατολικό τείχος. Προς το Νότο εκτεινόταν σχεδόν μέχρι τη θάλασσα (οδός Μητροπόλεως), ενώ το δυτικό του όριο θεωρείται πως ήταν στην οδό Απελλού.

Το ανάκτορο αποτελούνταν από δύο οικοδομικά σύνολα, συνδετικός κρίκος των οποίων είναι η Αψίδα του Γαλερίου. Στο βόρειο τμήμα του βρίσκεται η Ροτόντα, ενώ νότιά της βρίσκεται η Αψιδωτή Αίθουσα (οικοδομικά κατάλοιπα επί του πεζόδρομου Δ.Γούναρη, τμήμα μεταξύ των οδών Αλ.Σβώλου και Ι.Μιχαήλ) και τα οικοδομήματα του αρχαιολογικού χώρου της πλατείας Ναυαρίνου (Βασιλική, κεντρική κτηριακή ενότητα, διώροφο κτήριο, λουτρά, Οκτάγωνο).

Η Ροτόντα

Η Ροτόντα ήταν κατά την τετραρχική περίοδο ναός αφιερωμένος στην αρχαία θρησκεία, ενώ κατά την παλαιοχριστιανική εποχή (4ος έως αρχές του 6ου αι. μΧ) μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό, ο οποίος ήταν αφιερωμένος στους Ασώματους ή Αρχάγγελους.

Η Αψίδα του Γαλερίου

Νότια της Ροτόντας υπήρχε θριαμβική Αψίδα (η γνωστή σήμερα Καμάρα), η οποία κτίσθηκε μεταξύ του 298 και του 305 μΧ, σε ανάμνηση της εκστρατείας και της νίκης του Γαλερίου κατά των Περσών.

Το οικοδόμημα στην τελική του μορφή αποτελούνταν από οκτώ πεσσούς, διατεταγμένους ανά τέσσερις σε δύο παράλληλες σειρές. Σήμερα σώζονται μόνο τρεις πεσσοί, οι οποίοι φέρουν ανάγλυφες παραστάσεις που απεικονίζουν τις νικηφόρες εκστρατείες των Ρωμαίων κατά των Περσών το 297, καθώς και συμβολικές εικόνες που προπαγανδίζουν τη στρατιωτική δύναμη του Γαλερίου και την ισχύ της τετραρχίας.

Η Αψιδωτή Αίθουσα

Πρόκεται για πιθανόν το τελευταίο προς βορρά κτήριο του ανακτόρου. Ήταν κτισμένη σε έναν νοητό άξονα με κατεύθυνση βορρά-νότου, ενώ τα ερείπια του κτηρίου είναι ορατά στο ανατολικό τμήμα του αρχαιολογικού χώρου της πλατείας Ναυαρίνου.

Σύμφωνα με νεώτερες απόψεις, η Αψιδωτή Αίθουσα ήταν τρικλίνιο, χρησιμοποιούνταν δηλαδή για τη διοργάνωση συμποσίων και άλλων τελετών που συνδέονταν με την παρουσία του αυτοκράτορα και της ακολουθίας του στον ιππόδρομο.

Η Βασιλική

Η Βασιλική ήταν ένα μεγαλοπρεπές κτήριο, το οποίο λειτουργούσε ως αίθουσα υποδοχής και ακροάσεων. Από το συνολικό οικοδόμημα είναι σήμερα ορατή μόνο η δυτική τοιχοποιία και το μεγαλύτερο τμήμα της αψίδας, ενώ το υπόλοιπο κτίσμα είναι θαμμένο κάτω από τον πεζόδρομο της πλατείας Ναυαρίνου και της οδού Γούναρη.

Το Οκτάγωνο

Το Οκτάγωνο αποτελεί, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, ένα από τα κυριότερα οικοδομήματα του συγκροτήματος. Σύμφωνα με την επικρατέστερη ιστορική έρευνα, προοριζόταν για αίθουσα ακροάσεων ή αίθουσα θρόνου των ανακτόρων, ενώ αργότερα λειτούργησε και ως χριστιανικός ναός.

Η καταστροφή του Οκταγώνου τοποθετείται τον 7ο αιώνα μΧ, εποχή που η Θεσσαλονίκη συγκλονίζεται από ισχυρούς σεισμούς, που κατέστρεψαν τα περισσότερα κτήριά της. Μετά την καταστροφή του κτίσματος, ο προθάλαμός του μετατράπηκε σε δεξαμενή, η οποία λειτούργησε μέχρι τον 14ο αιώνα.

Ο Ιππόδρομος

Κατά τους χρόνους της Τετραρχίας, ο Ιππόδρομος ήταν ένα από τα πιο σημαντικά δημόσια οικοδομήματα, καθώς, εκτός από τους αγώνες που διεξάγονταν σε αυτόν, αποτελούσε έναν κατ’ εξοχή πολιτικό χώρο, όπου ο λαός επικοινωνούσε με τον αυτοκράτορα και εξέφραζε τη βούλησή του.

Ο Ιππόδρομος κατασκευάστηκε στις αρχές του 4ου αι. μΧ, ενώ, σύμφωνα με τις γραπτές πηγές, συνέχισε να λειτουργεί τουλάχιστον μέχρι τον 6ο αιώνα. Τα ερείπια του Ιπποδρόμου σώζονται αποσπασματικά, ανατολικά της εκκλησίας της Νέας Παναγίας (πλατεία Φαναριωτών), καθώς και στον ακάλυπτο χώρο των οικοδομικών τετραγώνων της πλατείας Ιπποδρομίου και των οδών Γούναρη, Φιλικής Εταιρείας και Αγαπηνού.»

πηγή αναδημοσίευσης κειμένου

Byzantine Civilization : Perceptions of Byzantium and Its Neighbors (843–1261): Free Book from the Metropolitan Museum of Art

The thirteen papers in this volume were delivered at the international symposium held at The Metropolitan Museum of Art May 23–25, 1997, in the context of «The Glory of Byzantium» exhibition, which was on view from March 11 through July 6, 1997. One of the main purposes of this exhibition was to explore the Byzantine Empire’s complex and varied relationship with its neighbors, recognizing the multi-national, multi-ethnic, and multi-cultural character of its artistic traditions.

Whereas the symposium was conceived in close conjunction with the exhibition, its intent was somewhat different. It strove to acknowledge the international character and diversity of current scholarship on Byzantine art, and to present not only new material but also the variety of objectives, approaches, and methodologies that shape modern perceptions of the subject. Thus, the symposium was not restricted to a specific theme; instead, the participants were asked to address a broad range of aspects of the «Glory of Byzantium» exhibition. The contributors to this volume, all of whom are scholars of Byzantine art and culture, hail from ten different countries, including Austria, Bulgaria, Georgia, Greece, Hungary, Italy, Poland, the Russian Federation, Ukraine, and the United States of America. They all hold prominent positions in the leading scholarly or cultural institutions of their respective countries, and are distinguished experts in their fields of specialization, with established international reputations. Immediately apparent is that many of the authors are from Eastern Europe, and reside in lands that once were under the ecclesiastical and cultural sway of Byzantium. Yet, their perceptions of the Byzantine artistic legacy, which contributed to the cultural identity of their homelands, rarely are included in such English-language symposia and publications

The full text of the book can be found in the following link:

Perceptions of Byzantium and Its Neighbors (843–1261)

Free Book from the Metropolitan Museum of Art:The Glory of Byzantium: Art and Culture of the Middle Byzantine Era, A.D. 843–1261

In A.D. 843, following the resolution of the Iconoclastic controversy, which had raged throughout the Byzantine Empire for more than a century, the use of icons—images—was triumphantly reinstated in the Orthodox Church. This momentous event inspired much of the art of the following four centuries, which comprises the second great era of Byzantine culture and provides the starting point of this volume. The Glory of Byzantium, and the exhibition that it accompanies, concludes with the demise of the empire’s role as a world power, evidenced by the Latin occupation of Constantinople from 1204 to 1261.

Conceived as the sequel to the landmark exhibition «Age of Spirituality,» which was held at The Metropolitan Museum of Art in 1976 and focused on the first centuries of Byzantium, «The Glory of Byzantium» explores four interrelated themes: the religious and secular culture of the Second Golden Age of the Byzantine Empire; the empire’s interaction with its Christian neighbors and rivals; its relations with the Islamic East; and its contact with the Latin West. Bringing together the contributions of fifty-nine scholars and art historians, most of them working in the United States, the text explores the complex currents of Byzantine civilization in its myriad facets. More than 350 works of art assembled for the exhibition from 119 institutions in 24 countries are discussed and illustrated in the catalogue. Together they present a significant selection of the most beautiful and meaningful works that survive from the empire’s Second Golden Age and from the countries that constituted its extended sphere of influence. Liturgical objects—including icons, mosaics, chalices, patens, and reliquaries—and secular objects—silks, ivories, ceramics, jewelry, and manuscripts—reflect the dynamic nature of the art of this era both within and outside the empire.

The first half of the volume treats the historical context, the religious sphere, and the secular courtly realm of the empire; the second half focuses on the interactions between Byzantium and other medieval cultures, including Islam and the Latin West. The 17 essays are accompanied by detailed discussions of the works of art and by full-color photographs, as well as by views of architectural sites and comparative illustrations. Many of these illustrations were made specifically for this volume by Bruce White, photographer, on site in Greece, Turkey, Egypt, Italy, Bulgaria, Hungary, Georgia, Ukraine, and the Russian Federation.

The link to the online reader is found right below:

The Glory of Byzantium: Art and Culture of the Middle Byzantine Era, A.D. 843–1261

Μη διστάσετε να αφήσετε ένα σχόλιο κάτω από την ανάρτηση… Πείτε μας αν σας άρεσε η ανάρτηση, ρωτήστε ο,τι θέλετε και ας κάνουμε μια συζήτηση γύρω από το θέμα…

Don’t hesitate to leave a comment under the post… Tell us if you liked it, ask questions and let’s discuss on the topic!

Βyzantine manuscript decorations/ Διακόσμηση των βυζαντινών χειρογράφων

byzantine codex

byzantine canon tables,

πηγή : The Glory of Byzantium Art and Culture of the Middle Byzantine Era, A.D. 8431261 by Helen C. Evans Published 1997

Μη διστάσετε να αφήσετε ένα σχόλιο παρακάτω… Πείτε μας αν σας άρεσε η ανάρτηση, ρωτήστε ο,τι θέλετε και ας κάνουμε μια συζήτηση γύρω από το θέμα…

Don’t hesitate to leave a comment under the post… Tell us if you liked it, ask questions and let’s discuss on the topic!