Όλες οι δημοσιεύσεις από asimina nteliou

Φυσικοθεραπεύτρια, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων, Συγγραφέας, Υπηρεσίες Mentoring, Λαογράφος

Μια απρόσμενη βράβευση!

H σημερινή ανάρτηση είναι είναι περισσότερο προσωπική… Παρόλα αυτά θέλω πολύ να μοιραστώ μαζί σας αυτή την εμπειρία που αποτέλεσε για μένα πηγή έμπνευσης και χαράς και ίσως ένα έναυσμα για μια περαιτέρω εξέλιξη. Εξάλλου τι είναι ομορφότερο από το υπέροχο ταξίδι της ζωής που μπορεί να σε πάει άλλοτε προς τη μία και άλλοτε προς την άλλη κατεύθυνση… και κάθε μέρα ίσως να κρύβει μια ακόμη ευτυχή έκπληξη, που… ποιός ξέρει σε τι μπορεί να οδηγήσει;

Έτσι λοιπόν μια στιγμιαία απόφαση, ως αυθόρμητη απάντηση σε ένα mail που έλαβα απο τον Αλέξανδρο Ακριτίδη και το βιβλιοφιλικό site apostaktirio.gr , ήταν το εναρκτήριο λάκτισμα για να συμμετέχω στον Α Πανελλήνιο Λογοτεχνικό Διαγωνισμό που διοργάνωνε η Εστία Ρουμλουκιωτών Αλεξάνδρειας Ημαθίας. Μάλλον ήταν το θέμα του διαγωνισμού αυτό που με ώθησε να συμμετέχω… εξάλλου είναι γνωστή η αγάπη μου για την λαϊκή παράδοση και όσοι είστε σε αυτό το blog εγγεγραμμένοι μοιράζεστε μαζί μου το ίδιο πάθος για τον ελληνικό πολιτισμό και την άγραφη πολιτιστική μας κληρονομιά.

«Ένα βράδυ δίπλα στο τζάκι, ο παππούς και η γιαγιά μου είχαν πει…»

Και τι δεν μου είχαν πει;

Εντάξει, όλοι σας έχετε μια τέτοια ανάμνηση ή μια περίπου τέτοια ανάμνηση έτσι δεν είναι; Ο παππούς ή η γιαγιά να διηγείται… Ποιός απο μας, μικρός και μεγάλος, δεν έχει απολαύσει την όμορφη αφήγηση μιας παλιάς ιστορίας ή ενός παραμυθιού; Χιλιάδες ιστορίες, ανθρώπων που πέρασαν και έφυγαν, αστείες ή σοβαρές, ανθρώπων που μόχθησαν, κουράστηκαν, μεγαλούργησαν ή απλά πέρασαν αθόρυβα από τον κόσμο μας… Κι άλλες ιστορίες, φανταστικές ή μυθικές, για πλάσματα που υπήρξαν αληθινά ή μόνο στην φαντασία και ίσως να ανακατεύτηκαν και με τον κόσμο των θνητών…

Διάλεξα μια απο τις πολλές ιστορίες που έχω ακούσει και την αποτύπωσα στο χαρτί όσο πιο ζωντανά μπορούσα. Ένα μικρό φόρο τιμής για όσους μου έχουν καταθέσει κατά καιρούς τις εμπειρίες και τις ιστορίες τους. Υπέγραψα με ένα ψευδώνυμο, το έβαλα σε ένα φάκελο και το έστειλα. Και το ξέχασα.

Και μετά απο λίγους μήνες ήρθαν τα αποτελέσματα. Ένα βραβείο και μια πρόσκληση για την Αλεξάνδρεια. Μια απρόσμενη χαρά! Τι είναι άραγε περισσότερο σημαντικό ; Η τιμή να σε επιλέξουν ή ευκαιρία; Ξέρετε, πέρα απο την πραγματικά εξαιρετική τιμή για μένα και την δυνατότητα, ένα μικρό διήγημα να συμμετέχει σε ένα συλλογικό ανθολόγιο με διηγήματα πολλών εξαιρετικών ανθρώπων, (μπορείτε εδώ να δείτε το βιβλίο που εξέδωσε η Εστία Ρουμλουκιωτών με τα διηγήματά μας) υπάρχει και η ευκαιρία. Η ευκαιρία να γνωρίσεις ανθρώπους και μέρη, να ταξιδέψεις, να δεις, να μάθεις. Η ευκαιρία να γνωρίσεις τον εαυτό σου και να μετρήσεις τις δυνάμεις σου. Να ανοίξεις ίσως αυτή τη  μικρή πορτούλα που υπήρχε πάντοτε αλλά δεν την έβλεπες και μπορεί να σε οδηγεί τελικά σε αυτό που ουσιαστικά είσαι.

dsc09716
Με τον αντιπρόεδρο της Εστίας Ρουμλουκιωτών που μου απένειμε το Γ’ βραβείο του Διαγωνισμού. Μαζί μας η κοπέλα είναι ντυμένη με την παραδοσιακή φορεσιά της νιόπαντρης του Γιδά (Δανείζομαι τη φωτογραφία απο το site emvolos.gr μιας και η δική μου μηχανή δεν ήταν αρκετά κοντά για να βγάλουμε μια καλή φωτογραφία και τους ευχαριστώ θερμότατα)  πηγή

Η Αλεξάνδρεια μας υποδέχτηκε με χαρά. Η φιλοξενία των διοργανωτών της εκδήλωσης που έγινε στο Δημαρχείο της Αλεξάνδρειας ήταν αβραμιαία. (Δείτε εδω και εδώ βίντεο και φωτογραφίες απο την εκδήλωση.) Χορτάσαμε χαμόγελο και γεμίσαμε απο τη θετική ενέργεια που έρεε άφθονα γύρω μας. Γνωρίσαμε ενδιαφέροντες ανθρώπους, ανθρώπους που αγαπούν τον πολιτισμό, το καλό βιβλίο, τα παραμύθια και ξέρουν να τα μοιράζονται. Ανθρώπους που ξέρουν όχι μόνο να οραματίζονται αλλά και να υλοποιούν, με μόχθο και κόπο αλλά και με στόχο. Με στόχο να προχωρήσουν οι άνθρωποι και στο επίπεδο της ψυχής.

IMG_0699

Ευχαριστώ θερμά τον Αλέξανδρο Ακριτίδη για την ευκαιρία και την Εστία Ρουμλουκιωτών, τον Πρόεδρό της  Δημήτρη Νταμτσιόπουλο και τον χοροδιδάσκαλό της Αχιλλέα Τσιάρα για την τιμή που μας έκαναν, καθώς και όλα τα μέλη της που συνεισέφεραν στο να γίνει εξαιρετική για μας η μέρα αυτή. Τους εύχομαι να είναι πάντα εξίσου δημιουργικοί και προοδευτικοί με αγάπη, φαντασία, γνώση και μεράκι. Και να συνεχίσουν να κάνουν αυτό που αγαπούν, όπως το κάνουν, με σύνεση και με όρεξη.

Για τα όσα μάθαμε σε αυτό το ταξίδι ανθρωπογεωγραφίας και αφορούν τον ελληνικό μας πολιτισμό, σιγά σιγά θα τα μοιραστώ μαζί σας. Το μόνο που δεν μπορώ να μοιραστώ είναι αυτό το μικρό ψήγμα χρυσού που έμεινε μέσα μου. Και την αίσθηση οτι τα μεγαλύτερα και τελειότερα ταξίδια γίνονται στις ανθρώπινες ψυχές.

Να έχετε ένα υπέροχο Σαββατοκύριακο!

Ασημίνα

Advertisements

Αιώρα: παιχνίδι ή υπόλειμμα της Διονυσιακής λατρείας;

Η Κούνια ή Αιώρα όπως ονομάζεται σωστότερα, είναι ταυτισμένη με την ευχάριστη παιδική ηλικία. Το παιχνίδι αιώρα κατασκευάζεται με μονό ή πολλαπλό σχοινί που το κρεμάμε από γερό κλαδί δέντρου ή κάποια οριζόντια δοκό, είτε απο το ύπερθυρο της πόρτας είτε απο αλλού, όπου είναι δυνατό, δίνοντας του το σχήμα ενός U. Αυτός ή αυτή που αιωρείται κρατά με τα χέρια του τα δύο κάθετα σχοινιά και με σχετικές ωθήσεις των ποδιών και του σώματος του επιτυγχάνει να το κάνει να διαγράψει ημικυκλική τροχιά. Άν το παιχνίδι παίζεται από δυό ή τρία παιδιά, το ένα αιωρείται, ενώ τα άλλα του δίνουν τις σχετικές ωθήσεις από την πίσω πλευρά. Η ταχύτητα και το μέγεθος της τροχιάς της αιώρας πρέπει να ελέγχεται αφού είναι πολύ εύκολο να μετατραπεί σε οδυνηρό ατύχημα. Συνήθως, στο σημείο όπου κάθεται το παιδί τοποθετείται γύρω-γύρω από το σχοινί ένα παχύ ύφασμα ώς πρόχειρη μορφή καθίσματος.Όμως, ποτέ δεν έχουμε σκεφτεί, και πως να το σκεφτεί κανείς εάν δεν το γνωρίζει, η Αιώρα είναι ένα πανάρχαιο Ελληνικό παιχνίδι, με βαθιές ρίζες στο συμβολισμό και τη μυθολογία, η τελετουργία του οποίου συνδέεται με τη λατρεία του Διονύσου και τη μαγεία. Και ακόμη, ότι η αιώρηση, το κούνημα, έχει αποτροπαϊκό χαρακτήρα.

Πολύ πίσω στην προϊστορία, όταν οι ανθρώποι δεν διέθεταν τη γνώση που διαθέτουμε σήμερα, οι ενέργειες τους καλύπτονταν πάντοτε από συμβολισμούς και δεισιδαιμονίες που σήμερα μας φαίνονται είτε αφελείς είτε παράδοξες. Και είναι λογικό να μας φαίνονται παράδοξα τα παλαιά δρώμενα, αλλά νομίζω ότι όλα όσα συνέβαιναν κάθε άλλο παρά αφελή ήταν, δεδομένου ότι την εποχή εκείνη οι άνθρωποι ήσαν αμεσότερα συνδεδεμένοι με το περιβάλλον και τη φύση. Αυτή η αμεσότητα αντανακλάται στο παιχνίδι της Αιώρας, το οποίο στην πρωταρχική του μορφή κάθε άλλο παρά παιχνίδι ηταν. Ένα στοιχείο χαρακτηριστικό της πολυπλοκότητας του παιχνιδιού είναι και οι πολλές ονομασίες του που υποδεικνύουν αφενός την προέλευση του απο το μύθο και το συμβολισμό, αφετέρου τη διαχρονικότητα του. Στην αρχαιότητα το συναντάμε με τις ονομασίες αιώρα, σειρά, εύδειπνος, αλήτις, σφενδόνη, πέταυρον, αιώρα ή βραχίονος αιώρα κρεμάστρα, ενώ σήμερα το γνωρίζουμε ώς κούνια.
Σύμφωνα με τον αγροτικό χαρακτήρα ολόκληρης της γιορτής, η συγκεκριμένη τελετή έπρεπε να έχει σχέση με τις προσδοκίες που ο καλλιεργητής εξέφραζε με αυτή την ευκαιρία να έχει μιά καλή χρονιά με πλούσια σοδειά. Το δέντρο, κατά τις πεποιθήσεις των αρχαίων, ήταν το κυρίως σύμβολο κάθε ευφορίας και γενικά της πηγής της ζωής. Είναι λοιπόν πιθανόν πως οι Ελληνικές αιώρες, όπως επίσης, αναφέρεται και για την oscilla των Ρωμαίων, συνδεόταν με αυτή την πίστη, που τους απέδιδε γονιμοποιητική ικανότητα. Ένα γεγονός που ενισχύει αυτή την παρατήρηση είναι ότι η γιορτή τελείωνε με ένα πλούσιο γεύμα που διανεμόταν κυρίως στους φτωχούς και ονομαζόταν Εύδειπνο. Μιά ανάλογη γιορτή γινόταν στους Δελφούς και ονομαζόταν Χαρίλα.
Ο μύθος που αφορά την εμφάνιση της αιώρας, στον Ελληνικό χώρο σχετίζεται άμεσα με την εμφάνιση της αμπελουργίας και τη λατρεία του θεού Διόνυσου, και το όλο ιστορικό είναι ένας τραγικός μύθος.

Σύμφωνα με αυτόν, ο αρχαίος ήρωας του Αττικού Δήμου της Ικαρίας, ονομαζόμενος Ικάριος, φιλοξένησε κάποιο βράδυ χωρίς να το γνωρίζει το θεό Διόνυσο, ο οποίος ευχαριστημένος απο τη φιλοξενία του Ικαριου τον δίδαξε πως να καλλιεργεί αμπέλια και να φτιάχνει κρασί. Ο Ικάριος ακολουθώντας τις οδηγίες του Διόνυσου φύτεψε αμπέλια και παρασκεύασε κρασί με το οποίο μέθυσε κάποιους βοσκούς, δίνοντας ους να το πιούν σκέτο, χωρίς νερό. Τους έδωσε δηλαδή να πιούν » Άκρατον Οίνον «, σε αντίθεση με την πάγια τακτική των Ελλήνων, που την συναντάμε στη συνέχεια, να πίνουν τον οίνο νερωμένο, δηλαδή κρασί. Οι βοσκοί, μή γνωρίζοντας περί τίνος επρόκειτο, νόμισαν ότι τους φαρμάκωσε, ότι τους δηλητηρίασε και πάνω στην παραζάλη του μεθυσιού τον σκότωσαν και έκρυψαν το πτώμα του. Η κόρη του Ικάριου Ηριγόνη ή Εριγόνη άρχισε να τον αναζητά, αλλά δυστυχώς δεν μπορούσε να βρεί τα ίχνη του επί πολύ καιρό. Τον ανακάλυψε όμως, με τη βοήθεια της σκύλας της, της πιστής Μοίρας, και αφού του πρόσφερε τις τελευταίες εξυπηρετήσεις, έθαψε το πτώμα και γεμάτη θλίψη αυτοκτόνησε, κρεμασμένη από τα κλαδιά του δέντρου, κάτω από το οποίο είχε θάψει τον πατέρα της. Πεθαίνοντας καταράστηκε τις νεαρές κόρες των Αθηναίων να έχουν την ίδια μοίρα. {Απολλόδωρος, βιβλιοθήκη, Γ’ 14,7 }

Και πράγματι μετά την αυτοκτονία της Ηριγόνης πολλές παρθένες-κόρες των Αθηνών αυτοκτόνησαν με τον ίδιο τρόπο, χωρίς καμιά φανερή αιτία, παραφρονήσασαι η μία κατόπιν της άλλης, » έν σειρά «, εξ’ου και η ονομασία Σειρά του παιχνιδιού.

Ο μύθος υπονοεί εδώ ότι ο Διόνυσος οργισμένος από το φόνο του Ικάριου και την αυτοκτονία της Ηριγόνης, της οποίας το όνομα είναι σημαδιακό, θέλησε να τιμωρήσει τους Αθηναίους με το θάνατο των κορών τους. { Χαρ. Ι. Βουλοδήμου, Περί του Ιδιωτικού βιβλίου των αρχαίων Ελλήνων τομ. Β, σελ. 99 }

Μετά την ομαδική αυτοκτονία των παιδιών τους, σύμφωνα με τον Απολλόδωρο, οι Αθηναίοι αποτάθηκαν στο μαντείο των Δελφών για το τι πρέπει να κάνουν, και εκείνο τους χρησμοδότησε ότι έπρεπε να θεσπίσει εορτή πρός τιμή του Ικάριου και της Ηριγόνης, ώστε να εξιλεωθούν και να αποτρέψουν τη θανατηφόρα οργή του Διόνυσου.

Ουσιαστικά το μαντείο υποδείκνυε στους Αθηναίους την αποδοχή της Διονυσιακής λατρείας, εξαναγκάζοντας τους στην καθιέρωση ετήσιας γιορτής. Έτσι, θεσπίσθηκε γιορτή που ονομάσθηκε Αιώρα, έκ του αιωρούμαι { = κινούμαι υπό την ρίπην του ανέμου} που γιορταζόταν κατά την περίοδο που άρχιζαν να ωριμάζουν τα σταφύλια, πιθανότατα, όμως, κατά την ημέρα των χοών. Χοές ονομαζόταν η δεύτερη μέρα της λαμπρής Αθηναϊκής γιορτής των Ανθεστηρίων, που λάβαινε χώρα στις αρχές της Άνοιξης και διαρκούσε τρείς μέρες. Κάθε ημέρα είχε και την ονομασία της.

Η πρώτη λεγόταν Πιθοίγια { οπότε ανοίγαν τους πύθους με το κρασί }, η δεύτερη Χόες {γέμιζαν τα αγγεία χόες με κρασί και γινόταν κρασοκατάνυξη με στόλισμα των παιδιών, στα οποία επρόσφεραν δώρα } και η τρίτη Χύτροι { ήταν η μέρα που αφιερώνοταν στους νεκρούς και γίνονταν οι χύτρινοι αγώνες }

Στη διάρκεια της δεύτερης ημέρας των Χοών λάβαινε χώρα η γιορτή της Αιώρας, που ονομαζόταν και Εύδειπνος από τα πλούσια δείπνα που παρατιθόταν στη διάρκεια της. Επίσης, οι παρθένες των αθηνών κρεμούσαν στα κλαδιά των δέντρων μικρές κούκλες, αποκερί ή απο άργιλο, τις γνωστές πλαγγόνες, οι οποίες παρίσταναν τα κορίτσια που είχαν απαγχονιστεί.

Όπως σημειώνει ο Σπεράντσας, «στη διάρκεια της γιορτής …; ετελούντο θυσίαι και δείπνα, εξ’ου και Εύδειπνος προσωνομάσθη, και καθ’ ην αι αττικαί παρθένοι ανεκινούντο είς αιώρας, προσάδουσαι ωδών της αλύτιν καλουμένων, ίσως ως εκ των περιπλανήσεων της Ηριγόνης, Αλήτις ονομάζετο και αυτή η εορτή, αγομένη κατ’έτος το θέρος, καθ’η των εποχών ήρχιζαν χρωματιζόμενοι και σταφυλά. Είς δε τα δείπνα παρεκάθωντο ιδίως πένητες, πρός σκοπόν να καθαγιασθεί η ευφορία του έτους.»

Οι νεαρές Αθηναίες κουνιόντουσαν στις αιώρες πάνω στα κλαδιά των δέντρων κρεμούσα τις πλαγγόνες και οι ίδιες τραγουδούσαν το τραγούδι αλήτις, τραγούδι λυπητερό, που αναφερόταν στις περιπλανήσεις της Ηριγόνης. Σύμφωνα με μαρτυρία του Πολυδεύκη τα λόγια του τραγουδιού είχαν γραφτεί από τον ποιητή Θεόδωρο τον Κολοφώνιο. {Πολυδεύκης, Ονομαστικόν, Δ, 7,55. Επίσης Αθηναίος, ΙΔ, 10 }

Η ονομασία του τραγουδιού προέρχεται πράγματι απο τη λέξη » αλήτις » που σημαίνει » η περιπλανώμενη «, εξαιτίας της Ηριγόνης που περιπλανιώνταν για να βρεί τον πατέρα της. Το τραγούδι εξιστορούσε τα βάσανα της κατά τη διάρκεια των αυτών των περιπλανήσεων. Να σημειωθεί ότι το έθιμο της γιορτής της αιώρας απλώθηκε σ’όλη την Ελλάδα, πέρασε τα σύνορα του Ελλαδικού χώρου και ρίζωσε στα ήθη και έθιμα των περισσοτέρων λαών της χερσονήσου του Αίμου, γεγονός που έγινε αντικείμενο ιδιαίτερης μελέτης. Αυτό αποδεικνύει την ευρύτερη αποδοχή της Διονυσιακής λατρείας στο χώρο των Βαλκανίων και στο σημείο αυτό να θυμίσω ότι η Θράκη θεωρήθηκε ως η κατ’εξοχή χώρα όπου ρίζωσε η λατρεία του Διονύσου. Κατά την άποψη μου ο μύθος της αιώρας υποδεικνύει την αρχική δυσκολία, τη δυσπιστία των Αθηναίων να αποδεχτούν και να εντάξουν στις καθημερινές διαιτητικές τους συνήθειες ένα άγνωστο εώς τότε ποτό, τον οίνο.

aiora

Την άμεση σχέση του παιχνιδιού με τη λατρεία του Διονύσου δηλώνει μια σκηνή σ’έναν ωραίο αττικό σκύφο, που βρέθηκε το 1846 στο Τσιούζι και σήμερα βρίσκεται στο μουσείο του Βερολίνου. Ένας στεφανωμένος Σάτυρος, πιστός ακόλουθος του Διονύσου, στέκεται πίσω απο μιάν αιώρα, στην οποία κάθεται μιά νέα και της δίνει ώθηση. Ο σάτυρος που σπρώχνει την κούνια, σημαδεύει το βακχικό χαρακτήρα της γιορτής, όπως σε πολλές άλλες ανάλογες παραστάσεις. Τα κορδονάκια που είναι τυλιγμένα στο κεφάλι του, καθώς και τα φύλλα που σχηματίζουν ακτινωτό στεφάνι είναι θρησκευτικά σύμβολα.

Πηγή: Αντιγραφή απο το σύνδεσμο http://titanis.pblogs.gr/aiwra-ena-arhaio-ellhniko-paihnidi.html

Τα χάνια στην Ελλάδα του 19ου και αρχών του 20ου αιώνα

Όταν σκεφτόμαστε ταξίδια σήμερα , το πρώτο που μας έρχεται στο μυαλό είναι τα ξενοδοχεία που θα μείνουμε. Άραγε όμως τι γινόταν σε παλαιότερες εποχές; Οι άνθρωποι ταξίδευαν και διανυκτέρευαν σε «χάνια» τα οποία βρίσκονταν πανω στους κομβικούς δρόμους και αποτελούσαν σταθμούς ανάπαυσης του ταξιδιού για τους Έλληνες και ξένους περιηγητές και εμπόρους.

Η λέξη «χάνι», προέρχεται από την τουρκική λέξη hun και σημαίνει πανδοχείο.

Τα χάνια, ξύλινα οικήματα στην αρχή, αργότερα λιθόκτιστα, ισόγεια ή δίπατα με δίριχτη κεραμοσκεπή, στήνονταν κατά το πλείστον σε «οδικές αρτηρίες» της εποχής. Διέθεταν στάβλους ή απλά μια περιφραγμένη αυλή όπου άραζαν τα κάρα και έδεναν τα άλογα και τα υπόλοιπα ζώα των ιδιοκτητών και των διερχομένων, οι οποίοι έτσι μπορούσαν να βρουν κατάλυμα ύπνου και φαγητό. Τους διερχόμενους εξυπηρετούσαν οι χαν(ι)τζήδες (=ιδιοκτήτες χανιών), οι οποίοι ήταν σημαντικοί πληροφοριοδότες για τους διερχόμενους. Τα πιο καλά χάνια είχαν και ένα δωμάτιο στην είσοδο, που είχε ως σκοπό να συγκεντρώνει τους πελάτες για να συζητούν θέματα που θα τους ενδιέφεραν. Εκεί έπιναν και το ρόφημά τους, τσάι ή καφέ.  Στο κατώι διατηρούσαν το μαγειρείο και στο ανώι τα υπνοδωμάτια.

Σιγά σιγά τα χάνια μετεξελίχθηκαν σε «εμπορικά κέντρα» της εποχής, με τους διερχόμενους εφόσον περνούσαν κάποιες ώρες εκεί, να γνωρίζονται και να κλείνουν συμφωνίες μεταξύ τους αλλά και να πουλάνε τα γεννήματά τους.

Χάνι από την περιοχή της Αιτωλοακαρνανίας – Inn in the region of Aetolia and Acarnania from SCHWEIGER LERCHENFELD, Amand, (Freiherr von). Griechenland in Wort und Bild, Eine Schilderung des hellenischen Konigreiches, Leipzig, Heinrich Schmidt & Carl Günther, 1887 / Kettwig, Phaidon, 1992.
Χάνι στο Μαντούδι της Εύβοιας Inn in Mantoudi, Euboea.from SCHWEIGER LERCHENFELD, Amand, (Freiherr von). Griechenland in Wort und Bild, Eine Schilderung des hellenischen Konigreiches, Leipzig, Heinrich Schmidt & Carl Günther, 1887 / Kettwig, Phaidon, 1992.
Το παραπάνω χαρακτικό είναι μια σπάνια απεικόνιση μιας ομάδας Βρετανών περιηγητών μέσα στο Χάνι του Βουρλιά. Το έχει σχεδιάσει ο F. W. Newton και είναι δημοσιευμένο στο εξώφυλλο του ταξιδιωτικού βιβλίου που έγραψε ο Edward Giffard. Ήταν αρχές του 1836 όταν αυτοί οι δύο νεαροί, συμφοιτητές στην Οξφόρδη, αποφάσισαν να κάνουν το ταξίδι στην Ελλάδα. πηγη: https://eurotas.wordpress.com/tag/%CF%87%CE%AC%CE%BD%CE%B9%CE%B1/

Για να δούμε πώς ένας περιηγητής περιγράφει την υποδοχή και περιποίηση που έλαβε στο Χάνι του Βουρλιά στην Πελοπόννησο

«Το χάνι του Βουρλιά ήταν αληθινό παλάτι σε σύγκριση με τη buonalocanda, και μπορεί κανείς να πάρει μια ιδέα αμφοτέρων, και των καταλυμάτων που βρίσκει ο ταξιδιώτης σ’αυτά τα μέρη, από την εικόνα του εξωφύλλου –ένα σκίτσο που έκανε ο κ. Newton με το δωμάτιό μας και τις ασχολίες μας εκείνο το βράδυ. Εγώ, με τη βοήθεια του Δημήτρη, ενός από του υπηρέτες, μαγειρεύω, ο κ. Newton χτυπάει αυγά, τα οποία ανακατεμένα με νερό χρησιμοποιούμε ως υποκατάστατο του γάλακτος, και ο κ. Johnstone ετοιμάζει τη ‘φορητή σούπα’ μας [πρόδρομο της σημερινής σούπας σε κύβους]. Ένας άλλος υπηρέτης στρώνει ένα τραπεζομάντηλο από μουσαμά –μια πολύ χρήσιμη πολυτέλεια που είχε προμηθευτεί ο κ. Johnstone. Από την ανοιχτή πόρτα μπαίνει ένας από τους οδηγούς μας, κουβαλώντας ξύλα για τη φωτιά και μια κότα που μόλις είχε σφάξει για μας, και μακριά φαίνεται ο Ταΰγετος σκεπασμένος με χιόνι.» (Giffard E, Α short visit to the Ionian Islands, Athens and the Morea)

στερεοσκοπική φωτογραφία, που εικονίζει μάλλον το Χάνι του Μπακούρου (αν και, ίσως από κάποια παρανάγνωση, στη λεζάντα αναφέρεται ως χάνι του «Bachouni») στην Πελοπόννησο πηγη: https://eurotas.wordpress.com/2013/05/28/%CF%84%CE%B1-%CF%87%CE%AC%CE%BD%CE%B9%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CE%B4%CF%81%CF%8C%CE%BC%CE%BF-%CF%84%CF%81%CE%AF%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%83%CF%80%CE%AC%CF%81%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B3%CF%8D/

Ο Γιάννης Μπαλτάς, γιός του ιδιοκτήτη στο Χάνι  των Μπαλταίων στον παλιό δρόμο προς το Αγρίνιο θυμάται…

«Λέγομαι Μπαλτάς Ιωάννης του Αθανασίου. Γεννήθηκα το 1929.
Το χάνι πιο πριν το είχε ο παππούς μου και μετά ο πατέρας μου. Ιωάννης ο παππούς μου, αυτός είχε φτιάξει το χάνι, το 1860 περίπου. Το επισκευάσαμε λίγο, γιατί με την κατοχή το βομβαρδίσαν, κάψαν πόρτες, τα ξύλινα σχεδόν όλα, και όταν ήρθαμε δεν είχαμε πού να μείνουμε. Φτιάξαμε το δάπεδο και μετά πάνω…

Τότε ο Μπουρσός είχε πάνω από χίλια άτομα. Πέρναγαν απ’ αυτόν το δρόμο, σαν φίδι, από πάνω και πηγαίνανε. Πέρναγαν και προς τα αριστερά προς την Καρίτσα. Είχε δω κόσμο το χάνι. Περνούσαν αγωγιάτες, κοιμόντουσαν, κάναν ταξίδια και μια βδομάδα και παραπάνω. Πήγαιναν ως το Μεσολόγγι απ’ το Καρπενήσι και τη Λαμία. Φορτώναν τριφυλλόσπορο και πηγαίναν να τον πουλήσουν. Από κει φόρτωναν λάδι, πορτοκάλια, ψάρια. Τα ψάρια τα αλατίζαν και τα μεταφέρανε. Βάζαν μέσα σε τράστα σακούλες χιόνι για να μη λιώνει, και τα μεταφέρανε τα ψάρια…»

το Χάνι των Μπαλταίων πηγή: http://www.anexitilo.net/2017/01/blog-post_75.html

Κάποια «χάνια» έμειναν στην ιστορία όπως το θρυλικό Χάνι της Γραβιάς όπου κλείστηκε ο Οδυσσέας Ανδρούτσος με 120 πολεμιστές και αντέκρουσε την επίθεση των τούρκικων στρατευμάτων του Ομερ Βρυώνη.

Σε άλλες περιπτώσεις η συναναστροφή Ελλήνων και Τούρκων διερχομένων στο χάνι μπορούσε να καταλήξει σε αψιμαχία με άσχημη κατάληξη.

Πάντως για αιώνες, το χάνι αποτέλεσε σημείο ανεφοδιασμού, διανυκτέρευσης και ξεκούρασης των διερχομένων. Σήμερα ελάχιστα απο αυτά, όσα δεν γκρεμίστηκαν και σώθηκαν απο τη φθορά του χρόνου και των ανθρώπων, έχουν μετατραπεί κυρίως σε  χώρους λαογραφικού ενδιαφέροντος.

Η πρώτη παρουσίαση του βιβλίου «Γλώσσα με άρωμα…Βόρειας Εύβοιας» στην Ιστιαία

Πέρασε ένας μήνας, απο την πρώτη παρουσίαση του βιβλίου «Γλώσσα με άρωμα… Βόρειας Εύβοιας» στις 29 Οκτωβρίου και δεν έχω γράψει κάτι για το γεγονός αυτό στο blog μου. Από τη μία επειδή οι τοπικές ηλεκτρονικές εφημερίδες έγραψαν για την εκδήλωση (μπορείτε να διαβάσετε εδώ το άρθρο του palmosev.gr και του ΔΙΑΥΛΟΣΝΕWS) από την άλλη λόγω έλλειψης χρόνου, τελικά το άρθρο αυτό καθυστέρησε κάποιο διάστημα, χρόνος όμως που ίσως ήταν σημαντικός για να κατασταλάξει μέσα μου η εκδήλωση και να μπορώ να κάνω μια εποικοδομητικότερη αυτοκριτική.

Η πρώτη παρουσίαση του βιβλίου έγινε σε συνεργασία με το Σύλλογο Γυναικών Ιστιαίας, που αγκάλιασε με αγάπη την ιδέα και την υλοποίησε. Τα μέλη του Συλλόγου κ. Άννα Καλέμη, κ. Φρόσω Θεοχάρη και κ. Κωνσταντίνα Διαμαντή προσφέρθηκαν με χαρά να δραματοποιήσουν ένα απο τα θεατρικά που περιλαμβάνονται στο βιβλίο, το οποίο τροποποιήθηκε ελαφρά για τις ανάγκες της παράστασης και της καλύτερης διανομής των ρόλων.  Την παρουσίαση του βιβλίου ανέλαβε ευγενικά η  φιλόλογος κ. Μαρία Τρίγκα. Όλοι μαζί διαμορφώσαμε μια ομάδα που από την αρχή έθεσε ως στόχο να παρουσιάσει πέρα απο το βιβλίο και την λαϊκή γλώσσα του τόπου μας, με έναν όσο το δυνατότερο αλληλεπιδραστικό με το κοινό τρόπο.

Βασικά, θέτοντας αυτόν τον στόχο, αυτή η παρουσίαση- εκδήλωση αποτέλεσε για την ομάδα μας μια πρόκληση. Μια πρόκληση γιατί θέλαμε να ξεφύγουμε απο την τυπική παρουσίαση των βιβλίων με τις ομιλίες αλλά και γιατί είχαμε ένα θέμα τόσο ζωντανό που θα έπρεπε να παρουσιαστεί και ζωντανά, όχι αποκομμένο απο την πραγματική ζωή την οποία πλαισιώνει. Η οργάνωση της εκδήλωσης κράτησε κάτι λιγότερο απο δύο μήνες. Δύο μήνες στους οποίους έγιναν αρκετές πρόβες για το θεατρικό μονόπρακτο, έγιναν πολλαπλές συναντήσεις με τους ομιλητές, κουβεντιάσαμε για τον τρόπο παρουσίασης, επιλέξαμε τις ιστορίες που θα ακούγονταν… Όλα τα άτομα της ομάδας δούλεψαν επιμελώς, θυσιάζοντας τον πολύτιμο ελεύθερο χρόνο τους ή ξεκλέβοντας χρόνο απο τις καθημερινές τους δραστηριότητες, για να παρουσιάσουν σε αυτή τη εκδήλωση με αγάπη ένα κομμάτι της Βόρειας Εύβοιας.

Την τελευταία μέρα κι ενώ όλα είχαν μπει στην τελική ευθεία, είχαμε στήσει το σκηνικό, και κάναμε την γενική πρόβα, όλους μας έπιασε ένα άγχος… Για μένα, η ένταση αυτού του άγχους ήταν κάτι πρωτόγνωρο. Έχουμε κάνει αρκετές παρουσιάσεις με το πρώτο βιβλίο μου «Παραδοσιακές Ελληνικές Φορεσιές Βόρεια Εύβοια«, έχουμε μιλήσει αρκετές φορές στο κοινό, αλλά αυτό που ετοιμάζαμε ξέφευγε απο τα τυπικά πλαίσια μιας παρουσίασης. Θέλαμε κάτι ελαφρύ, πηγαίο και ανεπιτήδευτο, όπως η ντοπιολαλιά μας και επιδιώκαμε να βγάλουμε προς τα έξω την αγάπη μας για τον τόπο μας. Θα πετύχαινε;

Δεν ξέρω αν εσείς που μας τιμήσατε με την παρουσία σας στην εκδήλωση και σας ευχαριστώ θερμά που μας τιμήσατε- ευχαριστηθήκατε όσο εμείς με το αποτέλεσμα.

Για μένα όμως ήταν μια σημαντική μέρα, όχι τόσο γιατί παρουσιάστηκε το νέο μου βιβλίο στο κοινό, αλλά γιατί με αφορμή αυτή την εκδήλωση δώσαμε το βήμα στους προγόνους μας – στην προηγούμενη γενιά – να μιλήσουν, να μοιραστούν μαζί μας τα βιώματά τους, να μας παραδειγματίσουν και να μας θυμίσουν οτι είμαστε η συνέχεια μιας αλυσίδας που δεν πρέπει να αφήσουμε να κοπεί. Νομίζω οτι από όλα όσα δείξαμε και κάναμε εκείνη τη βραδιά αυτό ήταν το βασικότερο, δεδομένου οτι στην καθημερινότητά μας σπάνια επιτρέπουμε στον εαυτό μας να δαπανήσει ουσιαστικό χρόνο με τους παππούδες μας, χάνοντας έτσι την πολύτιμη εμπειρία τους απο τη ζωή – ή μήπως τα ξέρουμε όλα και νομίζουμε οτι δεν τους χρειαζόμαστε ουσιαστικά;

Ευχαριστώ πολύ που τίμησαν την εκδήλωση τον εκπρόσωπο του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Χαλκίδος κ.κ. Χρυσοστόμου, τον π. Γεώργιο Χαιρόπουλο, και τους ιερείς της περιοχής μας, τον  Αντιπεριφερειάρχη Στερεάς Ελλάδας στον τομέα του Πολιτισμού και Αθλητισμού κ. Ιωάννη Κοτζιά, τη Δήμαρχο Ιστιαίας κ. Λίνα Σπανού, τους εκπροσώπους και τα μέλη των πολιτιστικών συλλόγων της περιοχής μας αλλά και όλους τους φίλους – συμπολίτες μας και λάτρεις του ευβοϊκού πολιτισμού που μας στηρίζουν πάντα με τη θετική τους ενέργεια και με τη φυσική τους παρουσία.

με την Δήμαρχο Ιστιαίας κ. Λίνα Αλεξίου- Σπανού και την Δ/ντρια του Γενικού Λυκείου Ιστιαίας κ. Κατερίνα Μαλάκη  πηγη

Ευχαριστώ θερμά όλους τους συμμετέχοντες, τις κ. Άννα Καλέμη, Φρόσω Θεοχάρη, Κων/να Διαμαντή, και Μαρία Τρίγκα , τον κ. Γιάννη Γεωργατζή και την κ. Μαρία Κελεπούρη, που στόλισαν την εκδήλωση με τις αφηγήσεις τους, την  Διευθύντρια του Γενικού Λυκείου Ιστιαίας κ. Κατερίνα Μαλάκη για την παραχώρηση της Αίθουσας Πολιτισμού καθώς και την κ. Ελένη Πετεβέ.

Πολλές ευχαριστίες στους ευγενικούς χορηγούς επικοινωνίας της εκδήλωσης και του βιβλίου, στο radioistiaia και την κ. Ράνια Παπαδοπούλου, τον palmosev.gr και την κ. Πάρη Ντελκή, το Diavlosnews και τον κ. Χρήστο Μπεκιάρη, το istiaianews και τον κ. Δημήτρη Καραφύλλη, το eviaportal και την κ. Βασιλική Μούλου.

Ευελπιστώ να παρουσιάσουμε και πάλι το βιβλίο με νέες ιδέες, σε συνεργασία με τους τοπικούς συλλόγους και σε άλλα χωριά και κωμοπόλεις της περιοχής μας, μιας και ο λαϊκός μας πολιτισμός είναι ακόμη ζωντανός, είναι ακόμη ενεργός και εμείς έχουμε χρέος να τον αναδείξουμε, συνειδητοποιώντας παράλληλα  και την ουσιαστική αξία του.

Για όποιον επιθυμεί να το προμηθευτεί βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία της Βόρειας Εύβοιας, μπορείτε να το παραγγείλετε με το isbn του 978-618-82199-3-9 σε όλα τα βιβλιοπωλεία της Ελλάδας, και τηλεφωνικά απο τον εκδοτικό στο τηλ. 2226052462 ή 6946284824. Το κόστος του είναι 17,5 ευρώ με δωρεάν μεταφορικά (η αντικαταβολή χρεώνεται επιπλέον 2,3 ευρώ)

 

 

Η Μπάμπο ή Βρεξούδια: ένα πανάρχαιο έθιμο με αναφορά στη γυναικοκρατία

Η Μπάμπο ή Βρεξούδια είναι ένα πανάρχαιο έθιμο, με αναφορά στη γυναικοκρατία που τελείται απο τις γυναίκες της Μονοκκλησιάς, της Ανω Καμήλας και της Νεας Πέτρας Σερρών.

Η γυναικοκρατία το 1964 

Κυρίως τελούνταν στη Βόρεια και την Ανατολική Θράκη, απ’ όπου οι πρόσφυγες το μετέφεραν στις νέες τους πατρίδες. Οι πρόσφυγες από τη Βουλγαρία, το έλεγαν “Μπάμπω Ντεν”, από την Τουρκία “Μπάμπου Γκιουνού”, ενώ όσοι ήρθαν από τα παράλια του Πύργου (Μεσημβίας Σουζόπολη), το έλεγαν “Μπαμπώτερα”.
Το έθιμο αυτό, τελείται στις 8 Ιανουαρίου, εορτή της Αγίας Δομνίκης, ή Δόμνης και σκοπό έχει την απόδοση τιμής στο πρόσωπο της γιαγιάς, η οποία συνέβαλε στη γέννα των παιδιών. Η γιαγιά στην αρχαιότητα, λέγονταν μάμμη και ως έμπειρη στη ζωή, ήταν αυτή που με τη σοφία και την πείρα της βοηθούσε τις έγκυες στη γέννα. ‘Έτσι με τα χρόνια η μάμμη με την μετάθεση του τόνου έγινε μαμή και από γιαγιά απόχτησε τη σημασία της μαίας.

Η 8η του Γενάρη λοιπόν,  είναι αφιερωμένη αποκλειστικά και μόνο στις παντρεμένες γυναίκες.
Πρωί-πρωί οι γυναίκες με την ιδιότυπη ενδυμασία τους πηγαίνουν στο σπίτι της πιο ηλικιωμένης γυναίκας, της μπάμπως (μπάμπω= γριά ή μαμή), που είναι και το τιμώμενο πρόσωπο της μέρας, και, αφού τη «βρέχουν» με βασιλικό και τη βάζουν να «τάξει», της προσφέρουν δώρα. Ύστερα την τοποθετούν πάνω σε ένα αμάξι, κατάλληλα μετασκευασμένο και στολισμένο. Και τη γυρίζουν στους δρόμους του χωριού χορεύοντας στο ρυθμό της παραδοσιακής γκάιντας. Ακολουθεί το γλέντι που το μεσημέρι μεταφέρετε ξέφρενο στην κεντρική πλατεία του χωριού. Οι θρακιώτικοι χοροί, το «ζουναράδικο» και η «μπαιντούσκα» έρχονται πρώτοι έπονται ο συρτός και ο καρσιλαμάς. Μην τολμήσει κάποιο αντρικό πόδι να παραβιάσει τα σύνορα, που έχουν ορίσει με σχοινί γύρω από την πλατεία! Τον περιμένει κατάβρεγμα μέχρι το κόκαλο.
Αλλες γυναίκες ντυμένες με αντρικές ενδυμασίες ασχολούνται με καθαρά αρρενωπές δουλειές. Παράλληλα οι άντρες στα σπίτια αναγκάζονται να κάνουν τις εργασίες του σπιτιού, αφού η νοικοκυρά λείπει για μια μέρα από αυτό. Η διασκέδαση και το συμπόσιο, συνεχίζεται το σούρουπο μέσα στο οίκημα του συλλόγου σε αυστηρά περιορισμένο κύκλο των παντρεμένων γυναικών μέχρι τα ξημερώματα της επομένης μακριά από κάθε αδιάκριτο μάτι και χωρίς την αντρική παρουσία. Οι οργανοπαίκτες είναι χωρισμένοι από ένα προπέτασμα, για να μην βλέπουν ότι γίνεται.
Στην Νέα Βύσσα και στ’ άλλα χωριά του Βόρειου ‘Εβρου όπου δεν υπάρχουν πια μαίες στα χωριά, η εκδήλωση γίνεται με την εξής λειτουργικότητα.
 Το πρωί της 8ης Ιανουαρίου, η κάθε γυναίκα του χωριού που γέννησε τη χρονιά που πέρασε, επισκέπτεται στο σπίτι της την “Μπάμπω”, φέρνοντας της δώρα, πετσέτα και παπούτσια, για να μπορεί να σκουπίζεται και να τρέχει στα σπίτια, όσων την έχουν ανάγκη. Εκείνη που έχει καλοντυθεί και στολιστεί, ανταποδίδει με κεράσματα κι ευχές. ‘Οταν συγκεντρωθούν όλες οι γυναίκες, φέρνουν τη “Μπάμπω” με πομπή επάνω σε αμάξι ως τη βρύση του χωριού, όπου η κάθε γυναίκα της πλένει τελετουργικά τα χέρια. Ακολουθεί διασκέδαση μόνο των γυναικών με τη “Μπάμπω”, σε ένα καφενείο του χωριού.

Στην περιοχή των Σερρών, το έθιμο μεταφέρθηκε από τις Θρακιώτισσες που μετοίκησαν στον νομό και το διατηρούν εδώ και δεκάδες χρόνια.

Σύμφωνα με αυτό, στις 8 Ιανουαρίου, οι γυναίκες αναλαμβάνουν κυρίαρχο ρόλο, γλεντούν, χορεύουν και πίνουν όλη μέρα, ενώ οι άνδρες μένουν μέσα στα σπίτια και αναλαμβάνουν τον ρόλο της νοικοκυράς. Τη μέρα αυτή αποδίδονται ιδιαίτερες τιμές στη γηραιότερη γυναίκα του χωριού (μπάμπω), που στα ύστερα χρόνια εκτελούσε και χρέη μαμής.

Κατά το δρώμενο, νωρίς το μεσημέρι, οι παντρεμένες γυναίκες του χωριού, με τη συνοδεία ήχων μουσικών οργάνων (παλιότερα με τους ήχους της γκάιντας), μαζεύονται στην κεντρική πλατεία και από εκεί πορεύονται προς το σπίτι της «μπάμπως» για να της προσφέρουν δώρα και να πάρουν τις ευχές της, για μακροζωία και γονιμότητα.  Στη συνέχεια, σχηματίζουν πομπή και οδηγούνται στην πλατεία του χωριού, όπου στήνεται το γλέντι. Καθ’ όλη τη διάρκεια του «ξεφαντώματος» των γυναικών, οι άνδρες δεν επιτρέπεται ούτε να κυκλοφορούν στους δρόμους, αλλά ούτε και να πλησιάσουν τις γυναίκες. Σε περίπτωση που κάποιος θαρραλέος τολμήσει να πλησιάσει, τότε οι γυναίκες τον κυνηγούν, τον καταβρέχουν και προσπαθούν να τού βγάλουν τα ρούχα,τα οποία και στη συνέχεια θα δημοπρατήσουν. Το μεγάλο γλέντι των γυναικών ολοκληρώνεται αργά το απόγευμα με τραγούδια, παραδοσιακά εδέσματα και πολύ κρασί.
    Στις Σέρρες, το έθιμο αναβιώνει από τον Σύλλογο Έγγαμων Γυναικών της Νέας Πέτρας Σερρών και από τον Σύλλογο Γυναικών Μονοκκλησιάς, ενώ το «παρών» στις εκδηλώσεις δίνουν αρκετοί πολιτικοί άρχοντες της περιοχής, που προκειμένου να πλησιάσουν στις εκδηλώσεις, φορούν μαντίλες στο κεφάλι και ποδιές στη μέση. Δεν είναι λίγες δε, οι φορές που οι γυναίκες τους καταβρέχουν και τους αλευρώνουν…

Οι ρίζες όμως του εθίμου πρέπει να αναζητηθούν πολύ πιο παλιά και πιθανόν στην αρχαιότητα. Ίσως ξεκίνησε από τη λατρεία κάποιας αρχαίας θεότητας της γονιμότητας. Οι γυναίκες στην αρχαιότητα πρόσφεραν θυσίες στην Γενετυλλίδα, αττική θεότητα της γονιμότητας του τοκετού, η γιορτή που γινόταν προς τιμή της χαρακτηριζόταν ως γιορτή των γυναικών. Το έθιμο αυτό φαίνεται πως πρωτάρχισε με τιμώμενο πρόσωπο τη μαμή, που αποτελούσε αξιόλογο μέλος της κοινωνίας του χωριού, και από έλλειψη μαμής πιθανόν στα πρώτα χρόνια της εγκατάστασης των προσφύγων στη Μονοκκλησιά, τη θέση της πήρε η γεροντότερη γυναίκα του χωριού. Παρόμοια έθιμα με συμμετοχή γυναικών γίνονται και σε άλλα χωριά της Βόρειας κυρίως Ελλάδας.

Κατά τους λαογράφους, το έθιμο έχει αρχαιοελληνική προέλευση και θυμίζει τα “Θεσμοφόρια”, αγροτική γιορτή κατά την οποία οι γυναίκες επικαλούνταν γονιμότητα και ιδιαίτερα τα Αλώα, που γίνονταν την ίδια εποχή (αρχές Ιανουαρίου) στη Θράκη, στα οποία μετείχαν μόνο γυναίκες, οι οποίες πορεύονταν τραγουδώντας άσεμνα τραγούδια, ενώ στα τραπέζια τους είχαν πολύ κρασί και ομοιώματα “μορίων”. Όλα αυτά, ήταν χαρακτηριστικά για όλες τις γιορτές, οι οποίες αποσκοπούσαν στη γονιμότητα των ανθρώπων και των καρπών. Άλλοι ερευνητές συνδέουν το έθιμο της Μπάμπως με τα ορφικά και ελευσίνια μυστήρια. Περισσότερες πληροφορίες δείτε εδώ

Πρoστατευμένο: Δημοσιεύσεις ξένων περιηγητών για τον ελληνικό χορό από το 1300-1850

Αυτό το περιεχόμενο είναι προστατευμένο με κωδικό. Για να το δείτε εισάγετε τον κωδικό σας παρακάτω:

Ο «ταύρος των Ωρεών» ένα σημαντικό γλυπτό της Βόρειας Εύβοιας

Ένα σημαντικό γλυπτό που κοσμεί την Βόρεια Εύβοια είναι και ο γνωστός «Ταύρος των Ωρεών» , που αποτελεί και σήμα κατατεθέν των Ωρεών.

http://www.oreoi.gr/
Ο Ταύρος απο το πλάι πηγη

Ο Ταύρος των Ωρεών βρέθηκε την 25η Αυγούστου του 1965, στη θάλασσα, σε βάθος 2,5 μ, κατά τη διάρκεια εργασιών επέκτασης του λιμανιού. Ο βορειοευβοέας ερευνητής Αλ. Καλέμης γράφει: «Μέχρι τότε η προεξέχουσα της άμμου πλάτη του Ταύρου, φαινόταν σαν ένας λείος λευκός βράχος, ιδανικός για το χτύπημα χταποδιών. Προφανώς, κατά τη λεηλασία της Ωρεού από τον Άτταλο (199π.Χ.), αφού αποσπάστηκαν τα χρυσά κέρατα και τα μπροστινά πόδια του Ταύρου, το υπόλοιπο ογκώδες μαρμάρινο γλυπτό δεν κατέστη δυνατόν να φορτωθεί σε πλοίο και εγκαταλείφτηκε στην ακτή.»

Η τοποθέτηση του στο βάθρο ολοκληρώθηκε στις 22 Οκτωβρίου 1966. Ο κ. Α. Σταμούλος, συντηρητής αρχαιοτήτων της ΙΑ ΕΠΚΑ μιλάει αναλυτικά για την εύρεση και την συντήρησή του στην Ημερίδα «Ο αρχαίος κόσμος της Β. Εύβοιας και η επιρροή του στον 21ο αιώνα»

Πρόκειται για ένα ολόγλυφο ανάθημα φυσικού μεγέθους που παριστάνει ταύρο σε στάση επίθεσης. Είναι κατασκευασμένος από λευκό μάρμαρο και ζυγίζει περίπου 4,8 τόνους. Αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα σε όγκο και βάρος γλυπτά που έχουν βρεθεί στον ελλαδικό χώρο. Ο αρχαίος γλύπτης επεξεργάστηκε έναν αρχικό όγκο μαρμάρου περίπου 8 τόνων. Οι διαστάσεις του γλυπτού είναι 3,20 μ μήκος, σωζόμενο ύψος 1,30 μ και πλάτος 0,75 μ. Οι διαστάσεις του βάθρου είναι 3,20μ μήκος, 1,30 μ ύψος και 1,15 μ πλάτος.

https://www.voriaevia.gr/%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%BF%CE%B8%CE%AD%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CE%B2%CF%8C%CF%81%CE%B5%CE%B9%CE%B1-%CE%B5%CF%8D%CE%B2%CE%BF%CE%B9%CE%B1/%CE%B1%CE%BE%CE%AF%CE%B6%CE%B5%CE%B9-%CE%BD%CE%B1-%CE%B4%CE%B5%CE%AF%CF%84%CE%B5/165-%CE%BF-%CF%84%CE%B1%CF%8D%CF%81%CE%BF%CF%82-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CF%89%CF%81%CE%B5%CF%8E%CE%BD
Ο Ταύρος των Ωρεών : πηγή

Η πίσω αθέατη πλευρά του ταύρου είναι ημίεργη. Το γλυπτό σώζεται σχεδόν ακέραιο, με εξαίρεση τα ένθετα κέρατα (που ήταν κατασκευασμένα από άλλο υλικό, πιθανότατα από μάρμαρο άλλου χρώματος , αν και άλλοι λένε απο χρυσό), τμήμα της ουράς και τα πόδια, τα οποία έχουν σπάσει από τον μηρό και κάτω, προφανώς γιατί δεν είχαν την ίδια αντοχή με το συμπαγές υπόλοιπο σώμα, κατά την πτώση του στη θάλασσα. Τα μέλη αυτά δεν έχουν βρεθεί.

Δείτε τα ιστορικά στοιχεία για το άγαλμα από τον καθηγητή Goette Hans Rupprecht  του Πανεπιστημίου Gessen της Γερμανίας απο την Ημερίδα «Ο αρχαίος κόσμος της Β. Εύβοιας και η επιρροή του στον 21ο αιώνα»

Η κατασκευή του χρονολογείται στα τέλη 4ου- αρχές 3ου π.Χ. αιώνα και κατά πάσα πιθανότητα κατασκευάστηκε σε κάποιο αττικό εργαστήριο και έπειτα μεταφέρθηκε στους Ωρεούς. Ενδεχομένως, κοσμούσε κάποιο ταφικό μνημείο ενός επιφανούς πολίτη των Ωρεών. Μια άλλη εκδοχή είναι ότι υπήρξε το σύμβολο της αρχαίας πόλης  ενώ άλλοι μελετητές το συνδέουν με την ύπαρξη κάποιου ιερού στην περιοχή, θεωρώντας το αφιέρωμα του Δημητρίου του Πολιορκητή με σαφές εικονογραφικό πολιτικό νόημα, που αναφέρεται στην ανασύσταση του Κοινού των Ευβοέων από το Μακεδόνα ηγεμόνα.  Να σημειώσουμε οτι η χρονική περίοδος κατασκευής του Ταύρου ήταν περίοδος ευμάρειας, μιας και για την Βόρεια Εύβοια, η περίοδος της ηγεμονίας του Δημητρίου του Πολιορκητή ήταν η περίοδος της μεγαλύτερη ακμής της. Τότε ανασυστάθηκε το «Κοινόν των Ευβοέων» , όπου οι ευβοϊκές πόλεις αποφάσισαν να ενωθούν έχοντας  κοινούς νόμους, πολίτευμα, ακόμη και νομίσματα. Την ίδια περίοδο οι Ευβοείς έστελναν αντιπροσώπους , Ιερομνήμονες, και στη Δελφική Αμφικτυονία.

Το μοτίβο του ταύρου σχετίζεται επίσης με τη Διονυσιακή λατρεία και δεδομένου οτι στη Βόρεια Εύβοια λατρευόταν ο Διόνυσος   (πολυστάφυλος Ιστιαία) ενδεχομένως το άγαλμα να σχετίζεται και με τη λατρεία του θεού.

πηγές:

https://www.palmosev.gr/60860/

http://taxidievia.blogspot.gr/2017/04/45-3.html

http://taxidievia.blogspot.gr/2017/04/46.html

https://www.facebook.com/SyllogosOreon/