Το μάζεμα της ελιάς στην Ελλάδα

Το τίναγμα αρχίζει το Νοέμβριο. Παλιά ξεκινούσαν το πρωί πριν ακόμα βγει ο ήλιος με το γαϊδουράκι φορτωμένο με τα σύνεργα και το φαγητό για όλη την οικογένεια και πήγαιναν όλοι μαζί να τινάξουν τις ελιές. Από το Σεπτέμβριο έπρεπε να καθαρίσουν το χώρο γύρω από τα λιόδεντρα ώστε να μην έχει μεγάλα χόρτα γιατί έτσι θα έχαναν τις ελιές που θα έπεφταν από τα λιόδεντρα. Πριν αρχίσουν να μαζεύουν τις ελιές πήγαιναν και μάζευαν τις ελιές που είχαν πέσει κάτω από δέντρο από τον αέρα, το λεγόμενο  πεσά όπως το λέμε εδώ στην Βόρεια Εύβοια. Αυτό το έβγαζαν ξεχωριστά λάδι γιατί ήταν κατώτερης ποιότητας από τις ελιές που θα έπαιρναν από πάνω από το δέντρο.
ph_theofilos-painting
25ce25bb25ce25b925ce25bf25ce25bc25ce25ac25ce25b625cf258925ce25bc25ce25b125cf258425ce25bf25cf258525ce259825ce25b525cf258c25cf258625ce25b925ce25bb25ce25bf25cf25
Λιομάζωμα, Θεόφιλος
Γενικά παλιότερα τις ελιές τις τίναζαν και τις μάζευαν από κάτω. Οι άνδρες αναλάμβαναν και τότε όπως και τώρα να τινάξουν τον καρπό από τα δέντρα και οι γυναίκες με τα παιδιά τις μάζευαν από το χώμα.Σε κάποιες περιοχές είχαν λιόπανα που τα έφτιαχναν από τρίχα κατσίκας και αργότερα από λινάτσα.
ceb1cebeceb9cf8ecf84ceb7cf82-cf83cf84cf81ceb1cf84ceaecf82-cebbceb9cebfcebcceacceb6cf89cebcceb1-cf83cf84ceb7-cebccf85cf84ceb9cebbceae
Μάζεμα ελιάς, Στρατής Αξιώτης , 1938

Οι ελαιοπαραγωγοί ακόμα από το καλοκαίρι έφτιαχναν τα σύνεργά τους: σκάλα, το λεγόμενο τρισκέλι, με τρία σκέλη για να μπορεί να στέκεται και στην πλαγιά και λούρους, μεγάλα καλάμια ή ξύλα για το τίναγμα.
Οι άντρες λοιπόν ανέβαιναν στα δέντρα και με το λούρο τίναζαν τις ελιές από τα κλαδιά. Οι γυναίκες και τα παιδιά όπως είπαμε ήταν από κάτω από το δέντρο και μάζευαν τις ελιές.

thumb_fsdprel__710x500_paint_18653
Λιομάζωμα , Σεμερτζίδης Βάλιας, 1976
Παλιότερα ξεχώριζαν τις ελιές από τα φύλλα με τα χέρια. Αυτό όμως σήμαινε μεγάλη καθυστέρηση. Σε κάποια μέρη είχαν ένα εργαλείο που το ονόμασαν λιχνίστρα. Οι λιχνίστρες ήταν κάτι σαν τσουλήθρες που αποτελούνταν από στενόμακρα ξύλα το ένα δίπλα στο άλλο που άφηναν μεταξύ τους κάποιο κενό. Όταν έριχναν τις ελιές που ήταν ανακατεμένες με τα φύλλα στη λιχνίστρα αυτές κατρακυλούσαν προς τα κάτω και τα φύλλα έπεφταν από τα κενά που υπήρχαν κάτω από τη λιχνίστρα. Έτσι στη βάση της λιχνίστρας συγκεντρώνονταν καθαρές ελιές και κάτω απ’ αυτήν τα φύλλα. Πολύ παλιά όταν δεν είχαν ακόμα λιχνίστρες, για να ξεχωρίσουν τις ελιές από τα φύλλα, έπαιρναν με ένα πιάτο τις ελιές που ήταν ανακατεμένες με τα φύλλα και τις πετούσαν λίγο πιο πέρα όπου είχαν στρώσει παλιές κουβέρτες. Οι ελιές, που ήταν και πιο βαριές, έφταναν στις κουβέρτες ενώ τα φύλλα που ήταν πιο ελαφριά έπεφταν πιο πριν πάνω στο χώμα.
Όταν τέλειωναν όλα τα δέντρα πήγαιναν τις ελιές στο ελαιοτριβείο. Εκεί με κάποια επεξεργασία έφτιαχναν το λάδι και το πήγαιναν στο σπίτι τους όπου το αποθήκευαν σε μεγάλα κιούπια (πιθάρια).
Βέβαια δεν έφτιαχναν όλες τις ελιές λάδι. Κάποιες απ’ αυτές τις διάλεγαν και τις έκαναν ελιές για να τις φάνε.
Ελαιοτριβείο στο Χρυσό Φωκίδος, Oil press in Crissos, Phocis from SCHWEIGER LERCHENFELD, Amand, (Freiherr von). Griechenland in Wort und Bild, Eine Schilderung des hellenischen Konigreiches, Leipzig, Heinrich Schmidt & Carl Günther, 1887 / Kettwig, Phaidon, 1992.
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s