To Ριζίτικo Τραγούδι του Δασκαλογιάννη

Το ριζίτικο του Δασκαλογιάννη

Ο Μπέης απο τη Βλαχιά κι ο Μπέης απο τη Μάνη
Κρυφοκουβέντες είχασι με τον Δασκαλογιάννη
Όπου τανε ξεχωριστός σε πλούτη κι αξιοσύνη
Με την καρδιά ντου ήθελε την Κρήτη Ρωμιοσύνη…

Αυτή είναι η αρχή του έπους του Δασκαλογιάννη ο οποίος υπήρξε πρωτεργάτης της επανάστασης του 1770 στην Κρήτη και τον οποίο έγδαραν ζωντανό οι Τούρκοι στο Ηράκλειο. Το ποίημα αυτό συνέθεσε το 1786 ο αγράμματος τυροκόμος από το Μουρί Σφακίων, μπάρμπα Μπατζελιός (Παντελής) που το υπαγόρευσε στον Αναγνώστη του παπά Σήφη Σκορδύλη. Εάν δεν υπήρχε το τραγούδι τούτο και το σχετικό κεφάλαιο της ιστορίας του Παπαδοπετράκη που το συνέγραψε συγκεντρώνοντας εκατό χρόνια αργότερα διάσπαρτα στοιχεία από την παράδοση, πιθανόν η επανάσταση του Δασκαλογιάννη να είχε λησμονηθεί εντελώς.

Ο Δασκαλογιάννης ονομαζόταν Ιωάννης Βλάχος και γεννήθηκε στην Ανώπολη Σφακίων. Πιθανολογείται ότι γεννήθηκε ή το 1722 ή το 1730.  Έμεινε περισσότερο γνωστός στην ιστορία με το προσωνύμιο «Δασκαλογιάννης» (και πολύ λιγότερο σαν «Δασκαλάκης»), λόγω του ότι επειδή ήταν πολύ μορφωμένος, τον αποκαλούσαν «δάσκαλο» (Ο Δάσκαλος, ο Γιάννης). Με το όνομα επίσης τούτο αναφέρεται και σε τουρκικό έγγραφο του 1750: «Bente Daskalo Vani Vazici Kasteli Mezbur=Ο δούλος Δάσκαλος Γιάννης, γραμματικός του Καστελίου».

Ο Δασκαλογιάννης υπήρξε ένας από τους πλέον εγγράμματους, μορφωμένους και πολυταξιδεμένους Σφακιανούς. Ο πατέρας του ήταν ένας πλούσιος καραβοκύρης που τον μόρφωσε στο εξωτερικό, πιθανότατα στην Ιταλία όπου σπούδαζαν τότε κι άλλοι Κρητικοί, αφού μιλούσε την ιταλική γλώσσα. Είχε στην κατοχή του τέσσερα τρικάταρτα καράβια κι ο ίδιος ταξίδευε με αυτά στα λιμάνια της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας. Είχε, μαζί με τ’ αδέρφια του, ναυτικά «πρακτορεία» στα κυριότερα λιμάνια και σε πολλά ελεύθερα ελληνικά νησιά, όπως στα Κύθηρα. Λόγω του τρόπου ζωής του, του δινόταν και η ευκαιρία να μελετά τον τρόπο ζωής των ελεύθερων ανθρώπων και να τον συγκρίνει με τα βασανιστήρια και την τυραννία επί των συμπατριωτών του. Ήταν τέτοια η κατάσταση των υπόδουλων Χριστιανών, που έβλεπε ότι αν συνεχιστεί θα εξαφανιστεί και το παραμικρό ίχνος Χριστιανισμού και Ελληνισμού στο νησί. Κάτω από τέτοιες σκέψεις δεν άργησε να βρεθεί στις συσκέψεις των Ελλήνων του εξωτερικού που γινόταν στην Τριέστη υπό την υποκίνηση του Ορλόφ για επαναστατικό κίνημα στην σκλαβωμένη Ελλάδα. Αποδέχεται αμέσως την πρόταση για επανάσταση δίνοντας βάση στα μεγάλα λόγια και τις κούφιες υποσχέσεις περί ρωσικής βοήθειας και συμπαράστασης…. (διαβάστε περισσότερα εδώΙωάννης Βλάχος (Δασκαλογιάννης) (1730-1771) – Ο πρωτομάρτυρας της Επανάστασης στην Κρήτη)
(Ο όρος »ριζίτικα» προέρχεται από τις ρίζες των Λευκών Ορέων της Κρήτης. Υπάρχουν όμως και άλλες απόψεις που λένε πως τα τραγούδια ονομάστηκαν ριζίτικα από την αρχαία Ριζηνία (Μέσκλα) και επίσης πως όπως υπάρχουν τα ανατολίτικα, τα μωραΐτικα, είναι και αυτά που προέρχονται από τις ρίζες των προγόνων μας.
Τα τραγούδια αυτά έχουν μακρά παράδοση και καλύπτουν πολλούς τομείς της έκφρασης του λαού, όπως τα τραγούδια της τάβλας (τραπεζιού), της στράτας, λέγονται σε γάμους, γιορτές, βαπτίσεις όπως και σε γλέντια. Το θέμα τους είναι ηρωϊκό, επαναστατικό κατά των κατακτητών, ιστορικά, αφηγηματικά, της ξενιτειάς, θρησκευτικά, αλληγορικά, της αγάπης κ.α. Η μουσική είναι σοβαρή με στοιχεία πόνου. Όποιος τα ακούει για πρώτη φορά, σκέφτεται αμέσως τους Κρητικούς αγώνες. Τα Ριζίτικα τραγούδια δεν χορεύονται. Τραγουδιούνται σε 32 μελωδίες, ή ομαδικά-χορωδιακά, ή αρχικά άδεται ένα ημιστίχιο από έναν καλλίφωνο τραγουδιστή και έπειτα αυτό επαναλαμβάνεται χορωδιακά από την παρέα.)

πηγές:
Ιωάννης Βλάχος (Δασκαλογιάννης) (1730-1771) – Ο πρωτομάρτυρας της Επανάστασης στην Κρήτη

If you liked this article please like and share! Αν σας άρεσε το άρθρο κάντε like και share!

Advertisements

Ένα σχόλιο στο To Ριζίτικo Τραγούδι του Δασκαλογιάννη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s